Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 2

Devanagari script

मार्कंडेयं सुखासीनं महामुनिनिषेवितम् । तरुणादित्यसंकाशं सर्वशास्त्रविशारदम्

Transliteration

mārkaṃḍeyaṃ sukhāsīnaṃ mahāmuniniṣevitam | taruṇādityasaṃkāśaṃ sarvaśāstraviśāradam

Translation

انہوں نے مارکنڈےیہ کو آرام سے آسن پر بیٹھا دیکھا، بڑے بڑے مُنیوں کی خدمت میں؛ طلوع ہوتے سورج کی مانند درخشاں، اور تمام شاستروں میں کامل مہارت رکھنے والا۔

Word by Word

• मार्कण्डेयम्: Mārkaṇḍeya
• मार्कण्डेयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• सुखासीनम्: seated comfortably
• सुखासीनम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुख (प्रातिपदिक) + आसीन (कृदन्त-प्रातिपदिक; √आस्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सुखेन आसीनः)

• महामुनिनिषेवितम्: attended/served by great sages
• महामुनिनिषेवितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महामुनि (प्रातिपदिक; महा+मुनि) + निषेवित (कृदन्त-प्रातिपदिक; नि+√सेव्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तृतीया-तत्पुरुषः (महामुनिभिः निषेवितः)

• तरुणादित्यसंकाशम्: radiant like the young sun
• तरुणादित्यसंकाशम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तरुण (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक) + संकाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (तरुणादित्यवत् संकाशः)

• सर्वशास्त्रविशारदम्: expert in all scriptures
• सर्वशास्त्रविशारदम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + शास्त्र (प्रातिपदिक) + विशारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्वेषु शास्त्रेषु विशारदः)

Speaker

Sūta (narrating)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya (ṛṣi-āśrama tīrtha-bhāva)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya sages

Visual Art Cues

Scene: A circle of great sages approaches and beholds Mārkaṇḍeya seated comfortably; his body glows like the young sun, with manuscripts and ritual implements nearby, conveying mastery of śāstras.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Mahāmunis (great sages)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True authority in tīrtha-māhātmya is anchored in realized sages—serene, radiant, and grounded in śāstra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dharmāraṇya context is being set; the tīrtha discussion centers on Sarasvatī’s presence there.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse describes the sage Mārkaṇḍeya as the authoritative narrator/knower.