Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 17

Devanagari script

पश्चिमे निंबजा देवी तावद्भूमिसमाश्रिता । महाबला सा दृष्टापि नयनानन्द दायिनी

Transliteration

paścime niṃbajā devī tāvadbhūmisamāśritā | mahābalā sā dṛṣṭāpi nayanānanda dāyinī

Translation

مغرب کی سمت اسی زمین کے حصّے پر نِمبجا دیوی مقیم ہیں۔ وہ عظیم قوّت والی ہیں؛ اُن کا محض درشن ہی آنکھوں کو سرور عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• पश्चिमे: in the west
• पश्चिमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; दिशावाचक

• निंबजा: Nimbajā (the goddess associated with the nimb tree/place)
• निंबजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निंब + जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (निंबात् जाता/निंबसम्बन्धिनी)

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तावत्: so much/that much
• तावत्: Visheshana (Extent)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय/सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; परिमाणवाचक (measure/extent)

• भूमि: ground/land
• भूमि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (समासे पूर्वपद)

• समाश्रिता: having resorted to/settled upon
• समाश्रिता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्+आ+श्रि (धातु) → समाश्रित (कृदन्त; क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• महाबला: very strong
• महाबला: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + बला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महती बला यस्याः)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• दृष्टा: seen
• दृष्टा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त; क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha/Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: even/also)

• नयनानन्ददायिनी: giver of delight to the eyes
• नयनानन्ददायिनी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नयन + आनन्द + दायिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नयनानां आनन्दं ददाति इति)

Speaker

Vyāsa (narrative voice, contextually describing the kṣetra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Niṃbajā Devī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A serene yet powerful Devī beneath/near a neem tree on the western edge of the sacred land; pilgrims’ faces brighten as they behold her, eyes wide with joy.

Characters & Entities

• Niṃbajā Devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana (sacred seeing) of the Goddess is itself a source of upliftment and joy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The western side of the Dharmāraṇya sacred region, where Niṃbajā Devī is described as residing.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed; the fruit highlighted is the blessing of darśana.