Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 45

Devanagari script

मनोवाक्कायजनितं पातकं त्रिविधं च यत् । तत्सर्वं नाशमायाति स्मरणात्कीर्तनान्नृप

Transliteration

manovākkāyajanitaṃ pātakaṃ trividhaṃ ca yat | tatsarvaṃ nāśamāyāti smaraṇātkīrtanānnṛpa

Translation

اے بادشاہ! دل، زبان اور بدن سے پیدا ہونے والا تین طرح کا گناہ—سب کا سب یاد (سمرن) اور کیرتن سے بالکل مٹ جاتا ہے۔

Word by Word

• मनः: of mind
• मनः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case/genitive), एकवचन; समासपूर्वपद

• वाक्: of speech
• वाक्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th case/genitive), एकवचन; समासपूर्वपद

• काय: of body
• काय: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: काय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case/genitive), एकवचन; समासपूर्वपद

• जनितम्: produced, arising
• जनितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• पातकम्: sin
• पातकम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पातक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• त्रिविधम्: threefold
• त्रिविधम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + विध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तद्-प्रत्यय (correlative)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• नाशम्: destruction
• नाशम्: Gati/Karma (Goal/Object/गति/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आयाति: goes, comes to
• आयाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: आ

• स्मरणात्: from remembrance
• स्मरणात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th case/ablative), एकवचन

• कीर्तनात्: from chanting/praising
• कीर्तनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: कीर्तन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th case/ablative), एकवचन

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case/vocative), एकवचन

Speaker

Unspecified (narrator addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Deva-majjānaka (remembered/praised)

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpa (King)

Visual Art Cues

Scene: A devotee seated in meditation by a riverbank, chanting and praising; above, symbolic three streams (mind, speech, body) are cleansed into clear light; the king listens as the sage explains the triad of sins.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembrance and devotional proclamation are taught as direct means to dissolve karmic impurity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha context remains Dharmāraṇya/Deva-majjānaka, though the verse focuses on inner purification practices.

What ritualistic prescription is mentioned?

Smaraṇa (remembering) and kīrtana (praise/recitation) are explicitly prescribed for sin-destruction.