Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 11

Devanagari script

संतारयति पूर्वज्ञान्दश पूर्वान्दशापरान् । यवव्रीहितिलैः सर्पिर्बिल्वपत्रैश्च दूर्वया

Transliteration

saṃtārayati pūrvajñāndaśa pūrvāndaśāparān | yavavrīhitilaiḥ sarpirbilvapatraiśca dūrvayā

Translation

وہ جو، چاول، تل، گھی، بیل کے پتے اور دُروَا گھاس کی نذر کے ذریعے اپنے پِتروں کو پار لگاتا ہے—دس پشت پہلے اور دس پشت بعد تک۔

Word by Word

• संतारयति: causes to cross/saves
• संतारयति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + तॄ (धातु) (तारयति-णिच्)
• Form: लट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः (causative)

• पूर्वजान्: ancestors/forefathers
• पूर्वजान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूर्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन

• दश: ten
• दश: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याशब्दः; द्वितीया-बहुवचनार्थे विशेषणम् (पूर्वजान्)

• पूर्वान्: former/previous
• पूर्वान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन; विशेषणम् (पूर्वजान्)

• दश: ten
• दश: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याशब्दः; द्वितीया-बहुवचनार्थे विशेषणम् (अपरान्)

• अपरान्: later/following
• अपरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन; विशेषणम् (पूर्वजान् इत्यर्थे 'later ones')

• यवव्रीहितिलैः: with barley, rice, and sesame
• यवव्रीहितिलैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यव (प्रातिपदिक) + व्रीहि (प्रातिपदिक) + तिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; त्रिपद-द्वन्द्वसमासः (यव-व्रीहि-तिल)

• सर्पिः: ghee
• सर्पिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सर्पिस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्रव्यवाचक

• बिल्वपत्रैः: with bilva leaves
• बिल्वपत्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बिल्व (प्रातिपदिक) + पत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—'बिल्वस्य पत्राणि'

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• दूर्वया: with dūrvā grass
• दूर्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दूर्वा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

Speaker

Vyāsa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim performs pitṛ-tarpaṇa/offerings in a sacred forest clearing near water: barley, rice, sesame, ghee, bilva leaves, and dūrvā arranged; subtle presence of pitṛs receiving the offering.

Characters & Entities

• Ancestors (pūrvajāḥ)
• Bilva
• Dūrvā
• Yava
• Vrīhi
• Tila
• Sarpiḥ (ghee)
• Dharmāraṇya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes gratitude to lineage; properly made offerings can spiritually uplift one’s ancestors across generations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya is the implied sacred setting where such ancestor-benefiting acts bear heightened fruit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pitṛ-oriented offerings using barley, rice, sesame, ghee, bilva leaves, and dūrvā grass (materials commonly used in śrāddha/tarpaṇa contexts).