Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Dharmaranya Mahatmya›Adhyaya 19›Shloka 31
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 31

Devanagari script

वन्ध्या च दुर्भगा नारी काकवन्ध्या मृतप्रजा । मृतवत्सा महादुष्टा स्नात्वा कुण्डे शिवाग्रतः । पूजयेदेकचित्तेन स्नानमात्रेण शुद्ध्यति

Transliteration

vandhyā ca durbhagā nārī kākavandhyā mṛtaprajā | mṛtavatsā mahāduṣṭā snātvā kuṇḍe śivāgrataḥ | pūjayedekacittena snānamātreṇa śuddhyati

Translation

خواہ وہ بانجھ عورت ہو، بدقسمت عورت ہو، جسے ‘کاکا وَندھیا’ کہا جاتا ہو، جس کی اولاد مر گئی ہو، جس کا دودھ پیتا بچہ مر گیا ہو، یا جو بڑی گناہگار ہو—وہ شیو کے حضور اس کنڈ میں غسل کرے اور یکسو دل سے پوجا کرے؛ محض غسل سے ہی وہ پاک ہو جاتی ہے۔

Word by Word
वन्ध्याbarren
वन्ध्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवन्ध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (barren)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
दुर्भगाunfortunate
दुर्भगा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुर्भगा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (unfortunate)
नारीwoman
नारी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
काकवन्ध्याutterly barren
काकवन्ध्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकाक (प्रातिपदिक) + वन्ध्या (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (barren like a crow; idiomatically utterly barren)
मृतप्रजाwhose children are dead
मृतप्रजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमृत (प्रातिपदिक/कृदन्त) + प्रजा (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (मृता प्रजा यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
मृतवत्साwhose calf/child has died
मृतवत्सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमृत (प्रातिपदिक/कृदन्त) + वत्स (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (मृतः वत्सः यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महादुष्टाvery wicked
महादुष्टा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + दुष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formकर्मधारय; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (very wicked)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootस्ना (धातु) → स्नात्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), पूर्वक्रिया
कुण्डेin the pond/tank
कुण्डे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
शिवाग्रतःbefore Śiva
शिवाग्रतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootशिव (प्रातिपदिक) + अग्रतः (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअग्रतः = अव्यय (in front of); शिवाग्रतः = ‘in front of Śiva’ (usage as indeclinable adverbial)
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एकचित्तेनwith single-mindedness
एकचित्तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + चित्त (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय; नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; साधन/भाव (with single-mindedness)
स्नानमात्रेणby mere bathing
स्नानमात्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक) + मात्रा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (स्नानस्य मात्रा); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (by mere bathing)
शुद्ध्यतिis purified
शुद्ध्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशुध् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (becomes purified)
Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Dharmāraṇya Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śiva-kuṇḍa (Indreśvara precinct)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A group of women—some sorrowful, some stigmatized—approach the kuṇḍa near a Śiva shrine. They bathe, then offer bilva and lamps with intense concentration; their faces shift from grief to calm purity.

Characters & Entities
Ś
Śiva

FAQs

The tīrtha’s sanctity and Śiva’s presence are portrayed as universally purifying, transcending social stigma and personal misfortune.

The sacred kuṇḍa (pond) before Śiva in the Indreśvara/Jayaṃteśa context of Dharmāraṇya Khaṇḍa.

Bathe in the kuṇḍa and then worship Śiva with eka-citta (single-pointed devotion).

←Previous Verse
Next Verse→