Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 25

Devanagari script

पूजिते चैकचित्ते न सर्वरोगात्प्रमुच्यते । स्नात्वा कुण्डे नरो यस्तु संतर्पयति यः पितॄन्

Transliteration

pūjite caikacitte na sarvarogātpramucyate | snātvā kuṇḍe naro yastu saṃtarpayati yaḥ pitṝn

Translation

جب (دیوتا) کی یکسوئیِ دل سے پوجا کی جاتی ہے تو انسان ہر بیماری سے چھوٹ جاتا ہے۔ اور جو شخص کنڈ میں غسل کرکے پِتروں (آباء و اجداد) کو ترپت کرتا ہے…

Word by Word

• पूजिते: when (it is) worshipped
• पूजिते: Adhikarana (Condition/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पूजित (प्रातिपदिक; पूज् धातोः क्त)
• Form: सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) — ‘when (it is) worshipped’ (सप्तमी-सम्बन्धे)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एकचित्ते: with single-mindedness
• एकचित्ते: Adhikarana (Condition/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एक-चित्त (प्रातिपदिक; एक + चित्त)
• Form: सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः; ‘with one-pointed mind’ (सप्तमी-सम्बन्धे)

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• सर्वरोगात्: from all diseases
• सर्वरोगात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सर्व-रोग (प्रातिपदिक; सर्व + रोग)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; कर्मधारयः (सर्वे रोगाः)

• प्रमुच्यते: is freed
• प्रमुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त, ‘having bathed’

• कुण्डे: in the pond
• कुण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• तु: indeed; but
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle; emphasis/contrast)

• संतर्पयति: satiates; offers (to satisfy)
• संतर्पयति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-तृप् (धातु; causative)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रत्यय (causative) — ‘causes to be satisfied’

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• पितṝन्: the ancestors (pitṛs)
• पितṝन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन

Speaker

Unspecified (Purāṇic narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Indratīrtha-kunda (implied)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: King (implied by next verse’s address)

Visual Art Cues

Scene: A devotee performs pūjā with steady gaze before a small shrine, then bathes in a lotus-filled kunda and offers water-libations to ancestors with joined palms.

Characters & Entities

• Kuṇḍa (sacred pond)
• Pitṛs
• Indreśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Focused devotion (ekāgratā) and sacred bathing are framed as dharmic disciplines that restore wholeness and sustain ancestral obligations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The kuṇḍa/pond at Indratīrtha within Dharmāraṇya is implied.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship with one-pointed mind; bathe in the kuṇḍa and perform pitṛ-tarpaṇa.