Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 82

Devanagari script

तच्छ्रुत्वा विश्वजननी मातंगी भुवनेश्वरी । सिंहनादं प्रकुर्वाणा त्रिशूलवरधारिणी

Transliteration

tacchrutvā viśvajananī mātaṃgī bhuvaneśvarī | siṃhanādaṃ prakurvāṇā triśūlavaradhāriṇī

Translation

ان کی فریاد سن کر عالم کی ماں، ماتنگی بھونیشوری، شیر کی طرح گرجی؛ ترشول تھامے، بر دینے والی بن کر جلوہ گر ہوئی۔

Word by Word

• तत्: that (it)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + क्त्वा (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• विश्वजननी: mother of the universe
• विश्वजननी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्व + जननी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विश्वस्य जननी)

• मातङ्गी: Mātaṅgī
• मातङ्गी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातङ्गी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम

• भुवनेश्वरी: mistress of the worlds
• भुवनेश्वरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भुवन + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भुवनस्य ईश्वरी)

• सिंहनादम्: lion-roar
• सिंहनादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिंह + नाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सिंहस्य नादः)

• प्रकुर्वाणा: making/uttering
• प्रकुर्वाणा: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र + कृ (धातु) + शानच् (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकालिक कर्तरि शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्रिशूलवरधारिणी: bearer of trident and boon
• त्रिशूलवरधारिणी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रिशूल + वर + धारिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः (उपपद-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुष): त्रिशूलं च वरं च धारयतीति

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced; exact speaker not in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Mātaṅgī Bhuvaneśvarī rises upon hearing the cry; she roars like a lion, holding a trident and showing a boon-giving gesture, radiating protective power in a forest-kṣetra setting.

Characters & Entities

• Mātaṅgī
• Bhuvaneśvarī
• triśūla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Devī responds to devotees’ distress with protective power, uniting compassion (boon-giving) and strength (trident-bearing).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya, where Mātaṅgī-Bhuvaneśvarī is celebrated as the presiding śakti.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse highlights the Goddess’s iconography and her immediate response to prayer.