Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 61

Devanagari script

कुठारं क्षुरिकां बिभ्रत्त्रिशूलं पानपात्रकम् । गदां सर्पं च परिघं पिनाकं चैव पाशकम्

Transliteration

kuṭhāraṃ kṣurikāṃ bibhrattriśūlaṃ pānapātrakam | gadāṃ sarpaṃ ca parighaṃ pinākaṃ caiva pāśakam

Translation

وہ کلہاڑا اور خنجر، ترشول اور پینے کا پیالہ تھامے تھی؛ گدا، سانپ اور لوہے کا ڈنڈا؛ اور نیز پیناک کمان اور پاش (پھندا) بھی رکھتی تھی۔

Word by Word

• कुठारम्: axe
• कुठारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुठार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular

• क्षुरिकाम्: dagger/knife
• क्षुरिकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षुरिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular

• बिभ्रत्: bearing/holding
• बिभ्रत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √भृ (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (वर्तमानकाले), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Present active participle ‘bearing’

• त्रिशूलम्: trident
• त्रिशूलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या) + शूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular; द्विगु-समासः ‘three-pronged spear’

• पान: drinking
• पान: Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: पान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग) — ‘drinking’

• पात्रकम्: cup/vessel
• पात्रकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पात्रक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular; तद्धित-प्रत्यय (क) ‘small vessel’

• गदाम्: mace
• गदाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular

• सर्पम्: snake
• सर्पम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• परिघम्: iron club/bar
• परिघम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परिघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular

• पिनाकम्: Pināka (Śiva’s bow)
• पिनाकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिनाक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed/also
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• पाशकम्: noose
• पाशकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाशक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular

Speaker

Vyāsa (narrative voice implied in this passage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya (Mātaṅgī-sthāna)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Close view of the Devi’s many hands displaying an axe, dagger, trident, drinking cup, mace, serpent, iron club, Pināka bow, and a noose—each gleaming with distinct power.

Characters & Entities

• Pināka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine weaponry symbolizes inner spiritual powers that restrain chaos and uphold righteous order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse continues the Dharmāraṇya battle-setting narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a descriptive catalogue of the Goddess’ implements.