Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 14

Devanagari script

सा देवी नृपशार्दूल स्तुता संपूजिता सह । ददाति सकलान्कामान्वांछितान्नृपमत्तम

Transliteration

sā devī nṛpaśārdūla stutā saṃpūjitā saha | dadāti sakalānkāmānvāṃchitānnṛpamattama

Translation

اے بادشاہوں کے شیر، جب اُس دیوی کی ستوتی کی جائے اور یَتھا وِدھی پوجا ہو، تو وہ تمام خواہشیں—ہر مطلوبہ مراد—عطا کرتی ہے، اے بہترین فرمانروا۔

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नृप-शार्दूल: O tiger among kings
• नृप-शार्दूल: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + शार्दूल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (नृपाणां शार्दूलः = ‘tiger among kings’); पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• स्तुता: praised
• स्तुता: Kriya (Passive participial predicate)
• Type: Adjective
• Root: √स्तु (धातु) → स्तुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) कर्मणि (‘praised’)

• सम्पूजिता: duly worshipped
• सम्पूजिता: Kriya (Passive participial predicate)
• Type: Adjective
• Root: सम् + √पूज् (धातु) → सम्पूजित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) कर्मणि (‘worshipped’)

• सह: together/with (due rites)
• सह: Sambandha (Association)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सहकारार्थक-अव्यय (preposition-like: ‘together/with’)

• ददाति: gives
• ददाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सकलान्: all
• सकलान्: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषणम् (कामान्)

• कामान्: desires
• कामान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• वाञ्छितान्: desired
• वाञ्छितान्: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: √वाञ्छ् (धातु) → वाञ्छित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘desired’; विशेषणम् (कामान्)

• नृप-मत्तम: O best of kings
• नृप-मत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + मत्तम (प्रातिपदिक; अतिशय)
• Form: तत्पुरुष-समास (नृपाणां मत्तमः = ‘best of kings’); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Deductive (Dharmāraṇya narrative frame): Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Satyamandira (implied)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpaśārdūla / nṛpamattama (king addressed)

Visual Art Cues

Scene: A king (nṛpaśārdūla) stands with folded hands before the Devī; priests perform full worship; the Devī extends varada-mudrā, symbolizing granting of all desired boons.

Characters & Entities

• Devī
• King (listener addressed as nṛpottama/nṛpaśārdūla)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere praise and proper worship align the devotee with divine grace, resulting in the granting of rightful desires.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya’s Devī-worship tradition is praised as a source of protection and boon-bestowal.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stuti (hymnic praise) and sampūjā (proper, complete worship) are recommended as the means to obtain desired boons.