Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Dharmaranya Mahatmya›Adhyaya 13›Shloka 6
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 6

Devanagari script

व्यास उवाच । साधु पृष्टं त्वया भूप ऊर्ध्वलोककथानकम् । यच्छ्रुत्वा नरशार्दूल सर्वरोगात्प्रमुच्यते । विश्वकर्म्मसुता संज्ञा अंशुमद्रविणा वृता

Transliteration

vyāsa uvāca | sādhu pṛṣṭaṃ tvayā bhūpa ūrdhvalokakathānakam | yacchrutvā naraśārdūla sarvarogātpramucyate | viśvakarmmasutā saṃjñā aṃśumadraviṇā vṛtā

Translation

ویاس نے کہا: اے راجا! تو نے بلند عوالم کی اس حکایت کے بارے میں اچھا سوال کیا ہے۔ اے مردوں کے شیر! اسے سن کر انسان ہر بیماری سے نجات پاتا ہے۔ وِشوکرما کی بیٹی سنجنا، اَمشُمان (سورج) کے ساتھ بیاہی گئی تھی۔

Word by Word
व्यासःVyāsa
व्यासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संज्ञा
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
साधुwell; good
साधु:
Sambandha (Exclamation/निपात)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय/सुबन्त)
Formअव्यय; प्रशंसावाचक निपात (interjection/adverb: ‘well!’)
पृष्टम्asked (question)
पृष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Root√पृच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भावे/कर्मणि ‘asked’
त्वयाby you
त्वया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/सर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचन
भूपO king
भूप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
ऊर्ध्वलोककथानकम्the account of the higher worlds
ऊर्ध्वलोककथानकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक) + कथानक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समास (ऊर्ध्वलोके विषयः कथानकम् = account/story of the higher worlds)
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√श्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
नरशार्दूलO tiger among men
नरशार्दूल:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + शार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; तत्पुरुष/कर्मधारयार्थक उपाधि (‘tiger among men’)
सर्वरोगात्from all disease
सर्वरोगात्:
Apadana (Separation/अपादान)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + रोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; कर्मधारय-समास (‘all disease’)
प्रमुच्यतेis freed
प्रमुच्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√मुच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः
विश्वकर्मसुताViśvakarman’s daughter
विश्वकर्मसुता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक) + सुता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समास (विश्वकर्मणः सुता = daughter of Viśvakarman)
संज्ञाnamed; name (Saṃjñā)
संज्ञा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अंशुमद्रविणाby the radiant Sun
अंशुमद्रविणा:
Karana (Agent in passive/कर्तृकरण)
TypeNoun
Rootअंशुमत् (प्रातिपदिक) + रवि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; तत्पुरुष-समास (अंशुमान् रविः = the radiant Sun)
वृताcovered, surrounded
वृता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeAdjective
Root√वृ (धातु) → वृत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि ‘covered/encircled’
Speaker

Vyāsa

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: Vyāsa, serene and authoritative, blesses the king’s question; behind them a symbolic vignette shows Saṃjñā (radiant) being wedded to Sūrya (Aṃśumān) with celestial witnesses.

Characters & Entities
V
Vyāsa
Y
Yudhiṣṭhira
S
Saṃjñā
V
Viśvakarman
S
Sūrya (Aṃśumān)

FAQs

Sacred listening is healing, and divine lineages are taught to reveal cosmic dharma working through relationships and vows.

No specific tīrtha is named in this verse; it introduces the mythic genealogy behind Yama, Yamunā, and the Aśvins.

Śravaṇa of the kathā is praised as a remedy—freedom from sarvaroga (all diseases).

←Previous Verse
Next Verse→