Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 36

रक्षितव्यास्त्वया देव यावच्चंद्रार्कमेदिनी । एवमस्त्विति सोवादीद्गणनाथो महेश्वरः

rakṣitavyāstvayā deva yāvaccaṃdrārkamedinī | evamastviti sovādīdgaṇanātho maheśvaraḥ

اے خدا! جب تک چاند اور سورج کے ساتھ یہ زمین قائم رہے، تب تک تمہیں ان کی حفاظت کرنی ہے۔ یہ سن کر گناناتھ، مہیشور نے فرمایا: “ایوَمَستو، ایسا ہی ہو۔”

रक्षितव्याःto be protected / must be protected
रक्षितव्याः:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootrakṣ (रक्ष् धातु) + -tavya (तव्य प्रत्यय, कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तव्य-प्रत्ययान्त कृदन्त (कर्तव्यता/अनिवार्यता), Passive gerundive; agrees with implied स्त्रीलिङ्ग बहुवचन (e.g., प्रजाः/भूमयः)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottvad (त्वद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीय-पुरुष; तृतीया (3rd/करण), एकवचन
देवO god
देव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (देव प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
यावत्as long as / until
यावत्:
Adhikarana (Temporal locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyāvat (यावत् अव्यय/संबन्ध-शब्द)
Formअव्यय; काल-परिमाणवाचक (until/as long as)
चन्द्रmoon
चन्द्र:
TypeNoun
Rootcandra (चन्द्र प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग (पूर्वपद)
अर्कsun
अर्क:
TypeNoun
Rootarka (अर्क प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग (मध्यपद)
मेदिनीthe earth (lasting as long as sun and moon)
मेदिनी:
Adhikarana (Temporal limit marker/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmedinī (मेदिनी प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; चन्द्र+अर्क+मेदिनी इति समासः (चन्द्रार्कमेदिनी = चन्द्रार्कौ यावत् तावत् स्थिता मेदिनी/भूमिः)
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootevam (एवम् अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus)
अस्तुlet it be
अस्तु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus (saying)
इति:
TypeIndeclinable
Rootiti (इति अव्यय)
Formअव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अवादीत्said
अवादीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvad (वद् धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
गणनाथःlord of the gaṇas
गणनाथः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṇa (गण) + nātha (नाथ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गणानां नाथः)
महेश्वरःMahēśvara (the great Lord)
महेश्वरः:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā (महा) + īśvara (ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (महान् ईश्वरः)

Narrator (reporting the assent of Gaṇanātha)

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Scene: Gaṇanātha/Maheśvara solemnly assents to a request of perpetual protection over Dharmāraṇya; a vow-like moment with cosmic witnesses (sun and moon implied).

G
Gaṇanātha (Gaṇeśa)
D
Dharmāraṇya residents (implied)
M
Moon
S
Sun
E
Earth

FAQs

A tīrtha’s greatness is secured by enduring divine guardianship, making dharma sustainable across ages.

Dharmāraṇya is the protected sacred region, implied to remain safeguarded for all time.

No explicit ritual; the verse records a divine commitment (anugraha) of long-term protection.