Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 15

Devanagari script

दृष्ट्वा तत्र महायुद्धं श्रीमातालोलजिह्वयोः । यथादृष्टं यथाजातं शक्राग्रे स न्यवेदयत्

Transliteration

dṛṣṭvā tatra mahāyuddhaṃ śrīmātālolajihvayoḥ | yathādṛṣṭaṃ yathājātaṃ śakrāgre sa nyavedayat

Translation

وہاں شری ماتا اور لولَجِہوا کے درمیان عظیم جنگ دیکھ کر، اس نے جو کچھ دیکھا اور جو کچھ واقع ہوا تھا، وہ سب شکر (اندرا) کے حضور بعینہٖ عرض کر دیا۔

Word by Word

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• महायुद्धम्: a great battle
• महायुद्धम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महā (प्रातिपदिक) + युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (महत् युद्धम्)

• श्रीमाता: of Śrīmātā (proper name)
• श्रीमाता: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + माता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान्/शोभना माता)

• लोलजिह्वयोः: of the two (with) flickering tongues
• लोलजिह्वयोः: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: लोल (प्रातिपदिक) + जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, द्विवचन; कर्मधारयः (लोला जिह्वा)

• यथादृष्टम्: as (it was) seen
• यथादृष्टम्: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + दृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् प्रयुक्तम् (as seen)

• यथाजातम्: as (it) occurred
• यथाजातम्: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् (as it happened)

• शक्राग्रे: before Indra
• शक्राग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (शक्रस्य अग्रे = in front of Indra)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• न्यवेदयत्: reported/informed
• न्यवेदयत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + विद् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: Nalakūbara arrives at a forest battleground: Śrīmātā radiant and composed, facing Lolajihva the rākṣasa; weapons/energies clash. Then Nalakūbara returns to Indra and reports precisely.

Characters & Entities

• Śrīmātā (Yoginī/Devī)
• Lolajihva (Rākṣasa)
• Śakra (Indra)
• Nalakūbara (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine feminine power safeguards holy terrain; truthful witnessing and accurate reporting support righteous action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya, where Śrīmātā’s protective battle unfolds.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; the verse highlights protection of dharma through divine agency.