Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 2

सूत उवाच । विदर्भविषये पूर्वमासीदेको द्विजोत्तमः । वेदमित्र इति ख्यातो वेद शास्त्रार्थवित्सुधीः

sūta uvāca | vidarbhaviṣaye pūrvamāsīdeko dvijottamaḥ | vedamitra iti khyāto veda śāstrārthavitsudhīḥ

سوت نے کہا: “قدیم زمانے میں ودربھ کے دیس میں ایک برہمنِ برتر رہتا تھا۔ وہ ویدمِتر کے نام سے مشہور تھا—دانشمند، اور ویدوں اور شاستروں کے معانی کا جاننے والا۔”

सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
विदर्भ-विषयेin the region of Vidarbha
विदर्भ-विषये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविदर्भ + विषय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (विदर्भस्य विषयः)
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
आसीत्there was
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
एकःone
एकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (द्विजोत्तमः)
द्विजोत्तमःbest of the twice-born (excellent Brahmin)
द्विजोत्तमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (द्विजानाम् उत्तमः)
वेदमित्रःVedamitra (name)
वेदमित्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवेद + मित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नाम; समासः—तत्पुरुष (वेदस्य मित्रम्/वेदेन मित्रः)
इतिthus, named as
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-निर्देशक (quotative particle)
ख्यातःwas renowned, was known
ख्यातः:
Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Rootख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (आसीत्) इत्यस्य विशेषणम्
वेदthe Veda
वेद:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (वित्) इत्यस्य कर्म
शास्त्र-अर्थ-वित्knower of the meanings of the śāstras
शास्त्र-अर्थ-वित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशास्त्र + अर्थ + विद् (धातु)→वित् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (शास्त्राणाम् अर्थान् वेत्ति)
सुधीःa wise man
सुधीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसु + धी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (सु-धीः = उत्तमा बुद्धिः यस्य)

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sauti)

Tirtha: Vidarbha (regional setting)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣayaḥ

Scene: A learned brāhmaṇa Vedamitra in a Vidarbha village/āśrama setting, holding palm-leaf manuscripts, surrounded by students or ritual implements, conveying calm scholarship.

S
Sūta
V
Vidarbha
V
Vedamitra

FAQs

Dharma narratives often begin by establishing a teacher-like exemplar—learned, disciplined, and rooted in śāstra.

Vidarbha is named as the setting (a sacred-geographical marker), though no particular tīrtha is specified in this verse.

None in this verse; it introduces a character for the forthcoming vrata-related account.