Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 29

Devanagari script

तत्र दैववशाद्राज्ञी विजने तरुकुट्टिमे । असूत तनयं साध्वी मूहूर्ते सद्गुणान्विते

Transliteration

tatra daivavaśādrājñī vijane tarukuṭṭime | asūta tanayaṃ sādhvī mūhūrte sadguṇānvite

Translation

وہاں تقدیر کے حکم سے ملکہ نے اس سنسان جھاڑیوں والے مقام میں تنہا، اپنی پاکیزگی کے ساتھ، ایک مبارک گھڑی میں نیک اوصاف والے بیٹے کو جنم دیا۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (there)

• दैव-वशात्: by fate’s compulsion
• दैव-वशात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: दैव (प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दैवस्य वशः)

• राज्ञी: the queen
• राज्ञी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विजने: in a lonely place
• विजने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: विजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विशेषणम् (निर्जने स्थाने)

• तरु-कुट्टिमे: in a grove/thicket of trees
• तरु-कुट्टिमे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तरु (प्रातिपदिक) + कुट्टिम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तरूणां कुट्टिमम्) = वृक्षसमूह/वृक्षच्छादनस्थलम्

• असूत: gave birth
• असूत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सू (धातु)
• Form: लुङ् (अद्यतनभूत/आोरिस्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• तनयम्: a son
• तनयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• साध्वी: the virtuous woman
• साध्वी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: साध्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणार्थे (chaste/virtuous)

• मुहूर्ते: at an auspicious moment
• मुहूर्ते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मुहूर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• सद्गुण-अन्विते: endowed with good qualities (auspicious)
• सद्गुण-अन्विते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (सद्गुणैः अन्वितः) — ‘मुहूर्ते’ विशेषणम्

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; specific speaker not explicit in the given snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vimala-saras (janma-upākhyāna locus)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: In a quiet grove by the lake, the queen, alone yet composed, gives birth; moonless night has passed, dawn light filters through leaves, the newborn cradled close.

Characters & Entities

• rājñī (queen)
• tanaya (son)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma emphasizes that dharmic souls may be tested by adversity, yet auspicious outcomes can arise even in isolation through daiva (providence).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No explicit tīrtha is named; the setting is a secluded grove near a lake.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; ‘mūhūrta’ is descriptive of auspicious timing, not a stated rite.