Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 7

Devanagari script

सा जिह्वा या शिवं स्तौति तन्मनो ध्यायते शिवम् । तौ कर्णौ तत्कथालोलौ तौ हस्तौ तस्य पूजकौ

Transliteration

sā jihvā yā śivaṃ stauti tanmano dhyāyate śivam | tau karṇau tatkathālolau tau hastau tasya pūjakau

Translation

وہی زبان ہے جو شِو کی ستوتی کرتی ہے؛ وہی من ہے جو شِو کا دھیان کرتا ہے۔ وہی کان ہیں جو اُس کی کتھا میں لذت پاتے ہیں؛ وہی ہاتھ ہیں جو اُس کی پوجا کرتے ہیں۔

Word by Word

• सा: that
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; demonstrative: 'that'

• जिह्वा: tongue
• जिह्वा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'tongue'

• या: which
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; relative: 'which'

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; object of 'स्तौति'

• स्तौति: praises
• स्तौति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्तु (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; 'praises'

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Determiner/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; demonstrative used as determiner: 'that'

• मनः: mind
• मनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'mind'

• ध्यायते: meditates
• ध्यायते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ध्यै (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; 'meditates (on)'

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; object of 'ध्यायते'

• तौ: those two
• तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; 'those two'

• कर्णौ: ears
• कर्णौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; 'ears'

• तत्: of that (Śiva)
• तत्: Sambandha (Compound-member/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, (समासपूर्वपद) 'that (Śiva's)'

• कथा: talk/story
• कथा: Sambandha (Compound-member/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, (समासपूर्वपद) 'story/discourse'

• लोलौ: eager for His stories
• लोलौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: लोल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (तत्कथायां लोलौ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; 'eager for that discourse' qualifying 'कर्णौ'

• तौ: those two
• तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; 'those two'

• हस्तौ: hands
• हस्तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; 'hands'

• तस्य: of him (Śiva)
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; genitive: 'of him (Śiva)'

• पूजकौ: worshippers
• पूजकौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पूजक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; 'worshippers' (hands as worshippers)

Speaker

Sūta

Visual Art Cues

Scene: A symbolic tableau: the devotee’s tongue emits hymns as visible script, the mind shown as a lotus with Śiva seated within, ears turned toward sages narrating Śiva-kathā, and hands performing ārati and offering flowers.

Characters & Entities

• Śiva
• Sūta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Human faculties become truly meaningful when dedicated to praising, hearing about, meditating on, and worshiping Śiva.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

No particular tīrtha is mentioned; the verse teaches embodied devotion applicable everywhere.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stuti (praise), dhyāna (meditation), kathā-śravaṇa (hearing sacred narratives), and pūjā (worship) of Śiva.