Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 51

Devanagari script

तत्रापश्यत्स्वजननीं स्मरंतीमकुतोभयाम् । महार्हरत्न पर्यंके सितशय्यामधिश्रिताम्

Transliteration

tatrāpaśyatsvajananīṃ smaraṃtīmakutobhayām | mahārharatna paryaṃke sitaśayyāmadhiśritām

Translation

وہاں اس نے اپنی ماں کو دیکھا جو اسے یاد کر رہی تھی، ہر خوف سے بے نیاز؛ انمول جواہرات کے پلنگ پر رکھی ہوئی سفید بستر پر بیٹھی تھی۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (there)

• अपश्यत्: he saw
• अपश्यत्: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• स्वजननीम्: his mother
• स्वजननीम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व + जननी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः (स्वस्य जननी)

• स्मरन्तीम्: remembering
• स्मरन्तीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: √स्मृ (धातु)
• Form: शतृ (present active participle); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘स्मरन्ती’ (remembering)

• अकुतोभयाम्: fearless (having no fear from anywhere)
• अकुतोभयाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + कुतः + भय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्याḥ कुतोऽपि भयम् नास्ति)

• महार्हरत्नपर्यङ्के: on a couch of precious jewels
• महार्हरत्नपर्यङ्के: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा + अर्ह + रत्न + पर्यङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (महार्हाणि रत्नानि यस्मिन् पर्यङ्के)

• सितशय्याम्: a white bed
• सितशय्याम्: Karman (Object to participle/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सित + शय्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; कर्मधारयः (सिता शय्या)

• अधिश्रिताम्: reclining upon
• अधिश्रिताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: अधि-√श्रि (धातु)
• Form: क्त (past participle); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘अधिश्रिता’ (reclining on/lying upon)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Visual Art Cues

Scene: The boy sees his mother seated calmly on a white bed atop a jeweled couch, her face softened from worry into safety as she remembers him.

Characters & Entities

• Mother (jananī)
• Jeweled couch (ratna-paryaṅka)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s grace is portrayed as granting both prosperity and abhaya (fearlessness), stabilizing the household in dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No explicit site is named; the passage continues the effects of worship connected to Śiva’s abode.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes the transformed condition of the devotee’s family.