Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 68
Devanagari script
दुर्भगेति परित्यक्ता बंधुभिश्च सहोदरैः । ततः क्षुधार्दिता दीना शोचन्ती विगतेक्षणा
Transliteration
durbhageti parityaktā baṃdhubhiśca sahodaraiḥ | tataḥ kṣudhārditā dīnā śocantī vigatekṣaṇā
Translation
‘بدقسمت’ کہہ کر رشتہ داروں نے، بلکہ سگے بہن بھائیوں نے بھی اسے چھوڑ دیا۔ پھر بھوک سے تڑپتی، بے کس اور غم زدہ، بینائی سے محروم وہ بھٹکتی رہی۔
Word by Word
दुर्भगा(as) ‘unfortunate’
दुर्भगा:
Sambandha (Quotation content/उक्तिविषय)
TypeAdjective
Rootदुर्भगा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संबोधन/उक्तिविषयक (इति-पूर्व)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
परित्यक्ताabandoned
परित्यक्ता:
Kriya (Predicate participle/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि+त्यज् (धातु) → परित्यक्त (क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; विधेयविशेषण (सा)
बन्धुभिःby relatives
बन्धुभिः:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
सहोदरैःby siblings
सहोदरैः:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootसहोदर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सह उदरे जाताः); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
ततःthen/thereafter
ततः:
Sambandha (Discourse/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रभव)
Formअव्यय (adverb); ‘thereupon/from that’ अर्थे
क्षुधार्दिताafflicted by hunger
क्षुधार्दिता:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षुधा (प्रातिपदिक) + अर्द् (धातु) → अर्दित (क्त)
Formतत्पुरुष (क्षुधया अर्दिता); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सा)
दीनाwretched
दीना:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सा)
शोचन्तीlamenting
शोचन्ती:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootशुच् (धातु) → शोचन्त् (शतृ-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमानकर्तरि कृदन्त; विशेषण (सा)
विगतेक्षणाone whose sight was gone (blind)
विगतेक्षणा:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootविगत (कृदन्त; वि+गम्/√गम्) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: विगतं ईक्षणं यस्याः सा; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सा)
Speaker
Narrator (context not specified in snippet; likely the Purāṇic narrator in Brahmakhaṇḍa)
Visual Art Cues
Scene: अन्धा स्त्री क्षुधार्दिता, वस्त्र-जीर्ण, मुखे शोक; पृष्ठे ग्राम-जनाः दूरं विमुखाः; हस्ते दण्डः, मार्गे धूलि, संध्याकाल-छाया।
FAQs
The verse condemns cruelty born of superstition and highlights the dharmic need for compassion toward the helpless.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None; it is descriptive narrative.