Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 78

Devanagari script

माययाग्निं समुत्थाप्य दग्धवान्नाट्यमंडपम् । दग्धं कृत्वा रत्नलिंगं प्रवृष्टोस्मि हुताशनम्

Transliteration

māyayāgniṃ samutthāpya dagdhavānnāṭyamaṃḍapam | dagdhaṃ kṛtvā ratnaliṃgaṃ pravṛṣṭosmi hutāśanam

Translation

“اپنی مایا سے میں نے آگ بھڑکائی اور ناٹک منڈپ کو جلا دیا۔ رتن لِنگ کو جلا ہوا ظاہر کر کے، میں اس آزمائش میں ہُتاشن—آگ کے اندر داخل ہوا۔”

Word by Word

• मायया: by (my) illusion
• मायया: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• अग्निम्: fire
• अग्निम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• समुत्थाप्य: having raised/produced
• समुत्थाप्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-उद्√स्था/√स्थाप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया

• दग्धवान्: having burned
• दग्धवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: दग्धवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दह्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; क्तवत्-प्रत्यय (Perfect participle active)

• नाट्यमण्डपम्: the theatre-hall
• नाट्यमण्डपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाट्य (प्रातिपदिक) + मण्डप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नाट्यस्य मण्डपः)

• दग्धम्: burnt
• दग्धम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दग्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दह्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; भूतकृदन्त (PPP)

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया

• रत्नलिङ्गम्: the jewel-liṅga
• रत्नलिङ्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषः (रत्नमयम् लिङ्गम्)

• प्रवृष्टः: have rained down/been poured forth
• प्रवृष्टः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रवृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र√वृष्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; भूतकृदन्त (PPP)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद

• हुताशनम्: fire (the consumer of offerings)
• हुताशनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हु) + अशन्/अशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; बहुव्रीहिः (हुतं अश्नाति इति) = अग्निः

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Type: temple (implied maṇḍapa-liṅga setting)

Visual Art Cues

Scene: A performance hall (nāṭya-maṇḍapa) engulfed in flames raised by māyā; a jeweled liṅga appears burnt; Śiva enters the fire as part of the test.

Characters & Entities

• Śiva
• Māyā
• Agni (Hutāśana)
• Ratnaliṅga (jeweled liṅga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly appearances can be shaped by māyā; steadfast devotion and truth must remain firm even amid seeming catastrophe.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse; it explains a Śaiva test within the story.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is explanatory narration about a divine test and the appearance of a burnt liṅga.