Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 59
Devanagari script
स मर्कटो मुक्तबंधः कुक्कुटेन सहामुना । भीतो दूरं प्रदुद्राव विधूयाग्निकणान्बहून्
Transliteration
sa markaṭo muktabaṃdhaḥ kukkuṭena sahāmunā | bhīto dūraṃ pradudrāva vidhūyāgnikaṇānbahūn
Translation
وہ بندر، بندھن سے آزاد ہو کر، اسی مرغ کے ساتھ ڈر کے مارے دور بھاگ گیا اور آگ کی بہت سی چنگاریاں جھاڑتا گیا۔
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मर्कटःthe monkey
मर्कटः:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootमर्कट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुक्तबन्धःfreed from bonds
मुक्तबन्धः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootमुक्त + बन्ध (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मुक्तः बन्धः यस्य/मुक्तबन्धः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘मर्कटः’ इत्यस्य विशेषणम्
कुक्कुटेनwith the rooster
कुक्कुटेन:
Sahakāraka (Companion)
TypeNoun
Rootकुक्कुट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
सहtogether with
सह:
Sambandha (Association)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक उपपद (with)
अमुनाwith that one
अमुना:
Sahakāraka (Companion)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; ‘कुक्कुटेन’ इत्यस्य सहवाचक पुनरुक्ति
भीतःfrightened
भीतः:
Kriyā (Participial)
TypeVerb
Rootभी (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सः/मर्कटः’ इत्यस्य विशेषणम्
दूरम्far away
दूरम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Distance)
TypeNoun
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)
प्रदुद्रावran off
प्रदुद्राव:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootप्र-द्रु (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
विधूयshaking off
विधूय:
Kriyā (Gerund)
TypeVerb
Rootवि-धू (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; ‘having shaken off’
अग्निकणान्sparks of fire
अग्निकणान्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootअग्नि + कण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अग्नेः कणाः); पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन
बहून्many
बहून्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन; ‘अग्निकणान्’ इत्यस्य विशेषणम्
Speaker
Narrator (speaker not explicit in verse snippet)
Visual Art Cues
Scene: A monkey, newly unbound, bolts away with a rooster; sparks cling to fur/feathers and scatter as they run into the night, leaving a trail of glowing embers.
Characters & Entities
M
Markaṭa (monkey)K
Kukkuṭa (rooster)A
Agni (fire)FAQs
Actions set events in motion; even small acts in emergencies can shape outcomes for many beings.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None.