Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 45

Devanagari script

महारत्नमयः सोऽयं कंकणस्त्वत्करे स्थितः । मनो हरति मे साधौ दिव्यस्त्रीभूषणोचितः

Transliteration

mahāratnamayaḥ so'yaṃ kaṃkaṇastvatkare sthitaḥ | mano harati me sādhau divyastrībhūṣaṇocitaḥ

Translation

تمہارے ہاتھ میں یہ کنگن عظیم جواہرات سے جڑا ہوا ہے۔ اے نیک سیرت خاتون، یہ میرا دل موہ لیتا ہے—گویا دیوی صفت عورت کے لیے آسمانی زیور کے لائق۔

Word by Word

• महāरत्नमयः: made of great jewels
• महāरत्नमयः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महā-रत्न-मय (प्रातिपदिक; महत् + रत्न + मय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (adjective)

• सः: he/that
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• कंकणः: bracelet/bangle
• कंकणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कंकण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• त्वत्करे: in your hand
• त्वत्करे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्वत्-कर (प्रातिपदिक; त्वत् + कर)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सम्बन्ध-तत्पुरुष (genitive relation)

• स्थितः: placed/standing
• स्थितः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle)

• मनः: mind
• मनः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• हरति: steals/captivates
• हरति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• साधौ: O good one
• साधौ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: साधु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• दिव्यस्त्रीभूषणोचितः: fit for divine women’s ornamentation
• दिव्यस्त्रीभूषणोचितः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य-स्त्री-भूषण-उचित (प्रातिपदिक; दिव्य + स्त्री + भूषण + उचित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (determinative)

Speaker

Gaṇikā (courtesan)

Visual Art Cues

Scene: A gem-studded bracelet gleams on a woman’s wrist; a man gazes with captivated attention, the setting suggesting a marketplace or refined urban interior with textiles and jewelry trays.

Characters & Entities

• gaṇikā
• kaṃkaṇa (bracelet)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse highlights how sensory allure can seize the mind, a common Purāṇic setup for teaching detachment and right conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is referenced in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a statement of attraction and desire.