Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 60
Devanagari script
अथ तत्रापरे प्रोचुर्देवो वदति नानृतम् । कथमेषां दधौ गर्भं शीलान्न चलिता ध्रुवम्
Transliteration
atha tatrāpare procurdevo vadati nānṛtam | kathameṣāṃ dadhau garbhaṃ śīlānna calitā dhruvam
Translation
پھر وہاں بعض نے کہا، “دیوتا کبھی جھوٹ نہیں بولتا۔ مگر اس نے حمل کیسے ٹھہرایا؟ یقیناً وہ عفت و نیک سیرتی سے نہیں ہٹی۔”
Word by Word
अथthen
अथ:
Adhikarana (Discourse marker/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तरार्थक-निपात) — then/now
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक क्रियाविशेषण) — there
अपरेothers
अपरे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; ‘others’
प्रोचुःthey said
प्रोचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, बहुवचन; धातु: वच् (to speak) उपसर्ग: प्र
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
वदतिspeaks/says
वदति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: वद् (to speak)
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध-निपात) — not
अनृतम्untruth
अनृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘falsehood/untruth’
कथम्how?
कथम्:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रश्नवाचक क्रियाविशेषण) — how?
एषाम्of these (people)
एषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री/नपुंसक (सर्वनाम), षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
दधौshe bore/held
दधौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: धा (to place/hold)
गर्भम्a fetus/pregnancy
गर्भम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
शीलात्from virtue/conduct
शीलात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootशील (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; ‘from conduct/virtue’
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध-निपात) — not
चलिताdeviated/moved
चलिता:
Karta (Predicate adjective/कर्ता)
TypeAdjective
Rootचल् (धातु) → चलित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सा/स्त्री) — ‘not deviated’ (न चलिता)
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (निश्चयार्थक) — certainly/indeed
Speaker
Narrator reporting the speech of onlookers
Visual Art Cues
Scene: A group of townsfolk/kinsmen debate: some point upward invoking the deity’s truth, others gesture in puzzled inquiry; the young girl stands modestly, calm amid questioning faces.
Characters & Entities
D
deva (deity)FAQs
Divine speech is upheld as true, and dharma (śīla) is defended even when events appear extraordinary.
No holy site is referenced in this verse.
None; it is a discussion about truth, virtue, and an unexplained conception.