Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 51

तं त्वां दुरापं वचसो धियाश्च व्यपेतमोहं परमात्मरूपम् । गुणैकनिष्ठाः प्रकृतौ विलीनाः कथं वपुः स्तोतुमलंगिरो मे

taṃ tvāṃ durāpaṃ vacaso dhiyāśca vyapetamohaṃ paramātmarūpam | guṇaikaniṣṭhāḥ prakṛtau vilīnāḥ kathaṃ vapuḥ stotumalaṃgiro me

تو کلام سے بھی اور فکر سے بھی دشوار رس ہے—وہم سے پاک، پرماتما کے روپ میں۔ مگر میری باتیں پرکرتی کے گُنوں میں ڈوبی ہوئی اور انہی میں یکسو ہیں؛ پھر میں اپنی زبان سے تیرے روپ کی ستائش کیسے پوری کر سکوں؟

तम्that (one)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसक; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दुरापम्hard to attain
दुरापम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर् (उपसर्ग/प्रत्ययार्थ) + आप (प्रातिपदिक; from √आप्)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (त्वाम् इति)
वचसःof speech/words
वचसः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
धियाःof intellect
धियाः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
व्यपेतमोहम्free from delusion
व्यपेतमोहम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + अप + √इ (धातु) → व्यपेत (कृदन्त) + मोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (व्यपेतः मोहः यस्य/whose delusion has departed)
परमात्मरूपम्having the form of the Supreme Self
परमात्मरूपम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (परमात्मनः रूपम्)
गुणैकनिष्ठाःfixed solely on the guṇas
गुणैकनिष्ठाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootगुण (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक) + निष्ठा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (गुणे एकनिष्ठाः)
प्रकृतौin Prakṛti/nature
प्रकृतौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
विलीनाःmerged/dissolved
विलीनाः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + √ली (धातु) → विलीन (कृदन्त; भूतकृदन्त)
Formभूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक-क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
वपुःform/body
वपुः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्तोतुम्to praise
स्तोतुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Root√स्तु (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive); स्तोतुम् = 'to praise'
अलम्sufficient/able
अलम्:
Sambandha (Modal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअलम् (अव्यय)
Formअव्यय; पर्याप्त्यर्थक (enough/able)
गिरःwords/speeches
गिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (enclitic)

Rājā (the King)

Scene: A devotee with folded hands, head bowed, words depicted as fading letters dissolving into a vast formless radiance labeled ‘Paramātman’; guṇa-threads (three colored strands) bind the tongue/pen.

Ś
Śiva (addressed)
P
Prakṛti
G
Guṇas
P
Paramātman

FAQs

Humility in devotion: the Supreme exceeds speech and intellect; recognizing one’s limitations becomes part of true praise.

No tīrtha is referenced; the focus is theological—Śiva as Paramātman beyond guṇas.

None; it is a confession of limitation and a devotional stance of humility.