Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 66

Devanagari script

वज्रबाहुं तत्पितरं समाहूय स नैषधः । पुरं प्रवेश्य सामात्यः प्रत्युद्गम्याभ्यपूजयत्

Transliteration

vajrabāhuṃ tatpitaraṃ samāhūya sa naiṣadhaḥ | puraṃ praveśya sāmātyaḥ pratyudgamyābhyapūjayat

Translation

نَیشَدھ کے راجا نے بھدرایوش کے والد وجرباہو کو بلا بھیجا؛ پھر وزیروں سمیت آگے بڑھ کر استقبال کیا، اسے شہر میں داخل کرایا اور مناسب تعظیم و تکریم کی۔

Word by Word

• वज्रबाहुम्: Vajrabāhu (one with thunderbolt-like arms)
• वज्रबाहुम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वज्र-बाहु (वज्र प्रातिपदिक + बाहु प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयः (वज्र इव बाहुः यस्य/वज्रबाहुः)

• तत्: that (his)
• तत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम; ‘पितरम्’ विशेषणम्

• पितरम्: father
• पितरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• समाहूय: having called/summoned
• समाहूय: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-ह्वा (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having summoned/called’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• नैषधः: the Naiṣadha (king of Niṣadha)
• नैषधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नैषध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; जनपद/वंशनाम-सम्बन्धी

• पुरम्: the city
• पुरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्रवेश्य: having brought (him) into / having entered (into)
• प्रवेश्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having led/caused to enter’ (causative sense possible contextually)

• सामात्यः: together with ministers
• सामात्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स-अमात्य (अमात्य प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/सहसमासः (अमात्यैः सह)

• प्रत्युद्गम्य: having gone forth to استقبال/meet
• प्रत्युद्गम्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-उद्-गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having gone out to meet’

• अभ्यपूजयत्: honoured, worshipped
• अभ्यपूजयत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-पूज् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Purāṇic narrator (contextual; likely Sūta-style narration)

Visual Art Cues

Scene: City gates open; the Naiṣadha king with ministers proceeds outward to greet Vajrabāhu; ceremonial umbrellas, banners, drums; respectful gestures and offerings as the guest is escorted into the city.

Characters & Entities

• Vajrabāhu
• Naiṣadha (king of Niṣadha)
• Bhadrāyuṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Honoring elders and guests is dharma; respectful reception (pratyudgama) reflects inner humility and righteous kingship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the verse depicts civic and royal hospitality.

What ritualistic prescription is mentioned?

A dharmic protocol is implied: going out to receive a respected guest and offering honor (pūjā).