Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 65

Devanagari script

कृतोद्वाहः स राजेंद्रतनयः सह भार्यया । हेमासनस्थः शुशुभे रोहिण्येव निशाकरः

Transliteration

kṛtodvāhaḥ sa rājeṃdratanayaḥ saha bhāryayā | hemāsanasthaḥ śuśubhe rohiṇyeva niśākaraḥ

Translation

نکاح مکمل ہونے کے بعد وہ شاہزادہ اپنی زوجہ کے ساتھ سونے کے تخت پر بیٹھا اور روہِنی کے پہلو میں چاند کی مانند جگمگا اٹھا۔

Word by Word

• कृतोद्वाहः: having performed the marriage
• कृतोद्वाहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत-उद्वाह (कृ धातु + उद्वाह प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) + तत्पुरुषसमासः (कृतः उद्वाहः यस्य)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• राजेन्द्रतनयः: the son of the king
• राजेन्द्रतनयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजेन्द्र-तनय (राजेन्द्र प्रातिपदिक + तनय प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राजेन्द्रस्य तनयः)

• सह: together with
• सह: Sahakāraka (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्ग/सहकारक-निपातः (with)

• भार्यया: with (his) wife
• भार्यया: Sahakāraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• हेमासनस्थः: seated on a golden throne
• हेमासनस्थः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हेम-आसन-स्थ (हेम प्रातिपदिक + आसन प्रातिपदिक + स्थ प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः (हेमासने स्थः)

• शुशुभे: shone, looked splendid
• शुशुभे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शुभ् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• रोहिणी: Rohiṇī (the star)
• रोहिणी: Upamāna (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: रोहिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नक्षत्रनाम

• इव: like
• इव: Upamā (Simile marker/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानवाचक-निपातः (like/as)

• निशाकरः: the moon
• निशाकरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निशाकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Purāṇic narrator (contextual; likely Sūta-style narration)

Visual Art Cues

Scene: A newly-wed prince seated with his bride on a golden throne in a jeweled court; their faces luminous, compared to the moon beside Rohiṇī; attendants with fly-whisks, lamps, and garlands.

Characters & Entities

• Bhadrāyuṣa
• Kīrtimālinī
• Rohiṇī
• Niśākara (Moon)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When marriage is aligned with dharma, it is portrayed as auspicious radiance—beauty joined to order and rightful duty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse is poetic description of the newlywed couple.

What ritualistic prescription is mentioned?

Only that the marriage (udvāha) has been duly completed; no further rite is specified.