Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 79

सूत उवाच । इत्थं सानुनयं राज्ञी बोधिता शिवयोगिना । प्रत्याचष्ट गुरोस्तस्य प्रणम्य चरणां बुजम्

sūta uvāca | itthaṃ sānunayaṃ rājñī bodhitā śivayoginā | pratyācaṣṭa gurostasya praṇamya caraṇāṃ bujam

سوت جی نے کہا: اس طرح شیو یوگی کی طرف سے نرمی اور قائل کرنے والے انداز میں ہدایت پانے کے بعد، رانی نے اپنے گرو کے چرنوں میں سر جھکا کر جواب دیا۔

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
इत्थम्thus; in this manner
इत्थम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्ययम् (adverb of manner)
सानुनयम्with entreaty; conciliatory
सानुनयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस-अनुनय (प्रातिपदिक; घटकाः: स + अनुनय)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (बोधिता इत्यस्य/वचनस्य भावः)
राज्ञीthe queen
राज्ञी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
बोधिताwas instructed/awakened
बोधिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोग-भावः
शिवयोगिनाby the Śiva-yogin
शिवयोगिना:
Karana (Instrument/Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootशिव-योगिन् (प्रातिपदिक; घटकाः: शिव + योगिन्)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्
प्रत्याचष्टreplied; answered
प्रत्याचष्ट:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-आ-चक्ष् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
गुरोःof the teacher
गुरोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्
तस्यof him; his
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootप्र-नम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभावः (absolutive/gerund), अव्ययवत्
चरणाम्बुजम्the lotus-feet
चरणाम्बुजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचरण-अम्बुज (प्रातिपदिक; घटकाः: चरण + अम्बुज)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Sūta

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya ṛṣis (implied Sūta-saṃvāda frame)

Scene: Sūta narrates: the queen, softened by gentle instruction, bows to the yogin’s lotus-feet and begins her reply—an image of surrender and respectful dialogue.

S
Sūta
Ś
Śiva-yogin
R
Rājñī (queen)
G
Guru

FAQs

True learning is framed through humility—receiving instruction and responding after bowing to the guru.

No tīrtha is mentioned; it is a narrative connector within the dialogue.

Guru-vandana (bowing to the teacher’s feet) is implied as a dhārmic discipline.