Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 20
Devanagari script
तौ राज्ञा च समानीतौ वैद्यैश्च कृतभेषजौ । न स्वास्थ्यमापतुर्यत्नैरनेकैर्योजितैरपि
Transliteration
tau rājñā ca samānītau vaidyaiśca kṛtabheṣajau | na svāsthyamāpaturyatnairanekairyojitairapi
Translation
بادشاہ نے ماں بیٹے کو بلوایا اور حکیموں نے دوا دارو کی؛ مگر بہت سے علاج اور کوششوں کے باوجود دونوں کو صحت نصیب نہ ہوئی۔
Word by Word
तौthose two (they)
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; सर्वनाम
राज्ञाby the king
राज्ञा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
समानीतौbrought (both)
समानीतौ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम् + आ + √नी (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) ‘समानीत’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
वैद्यैःby physicians
वैद्यैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवैद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (Plural)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
कृतभेषजौfor whom medicine had been administered (both)
कृतभेषजौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत (√कृ धातु) + भेषज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; भूतकर्मणि कृदन्त ‘कृत’; तत्पुरुष (कृतं भेषजं ययोः)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
स्वास्थ्यम्health
स्वास्थ्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वास्थ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आपतुःattained (both)
आपतुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√आप् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद
यत्नैःby efforts
यत्नैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
अनेकैःmany
अनेकैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootअनेक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
योजितैःapplied/undertaken
योजितैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Root√युज् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) ‘योजित’; पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (यत्नैः)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थे (even/also)
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)
Visual Art Cues
Scene: Physicians surround mother and child with herbs, pastes, and instruments; the king watches helplessly as treatments fail.
Characters & Entities
K
KingP
Physicians (vaidyas)M
Mother and sonFAQs
Human effort and medicine are vital, yet some afflictions persist due to deeper karmic causes—prompting humility and spiritual recourse.
None.
No explicit ritual is stated; only medical treatment is described.