Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 21
Devanagari script
न रात्रौ लभते निद्रां सा राज्ञी विपुलव्यथा । स्वपुत्रस्य च दुःखेन दुःखिता नितरां कृशा
Transliteration
na rātrau labhate nidrāṃ sā rājñī vipulavyathā | svaputrasya ca duḥkhena duḥkhitā nitarāṃ kṛśā
Translation
شدید درد کے باعث وہ ملکہ رات کو نیند نہ پا سکی؛ اور اپنے بیٹے کے دکھ سے غمگین ہو کر وہ نہایت لاغر و نحیف ہو گئی۔
Word by Word
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
लभतेobtains/gets
लभते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√लभ् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
निद्राम्sleep
निद्राम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
राज्ञीqueen
राज्ञी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विपुलव्यथाhaving intense pain
विपुलव्यथा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविपुल + व्यथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (विपुला व्यथा यस्याः/या)
स्वपुत्रस्यof her own son
स्वपुत्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्व + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (स्वस्य पुत्रः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
दुःखेनby/with sorrow
दुःखेन:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
दुःखिताafflicted/sorrowful
दुःखिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुःखित (√दुःख्/दुःखय् भावे)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त (past participial adjective)
नितराम्exceedingly
नितराम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनितरां (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (intensifier adverb)
कृशाemaciated
कृशा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृश (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)
Visual Art Cues
Scene: Night scene: the queen sits awake, gaunt and pained, listening to her child’s cries; oil lamp flickers, shadows lengthen.
Characters & Entities
Q
QueenS
Son/princeFAQs
Compassion binds hearts; another’s pain becomes one’s own—Purāṇas use such scenes to awaken empathy and dharmic responsibility.
None.
None.