Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 17
Devanagari script
अथ काले समायाते पुत्रमे कमजीजनत् । क्लेशेन महता साध्वी पीडिता वरवर्णिनी
Transliteration
atha kāle samāyāte putrame kamajījanat | kleśena mahatā sādhvī pīḍitā varavarṇinī
Translation
پھر جب وقت آ پہنچا تو وہ نیک سیرت خاتون، نہایت درد و کرب میں مبتلا ہونے کے باوجود، خوش رنگ و خوش سیما، ایک ہی بیٹے کو جنم دے بیٹھی۔
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तर/sequence particle)
कालेin time
काले:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
समायातेwhen it had arrived
समायाते:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-या (धातु) → समायात (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् काले: ‘when (time) had come’
पुत्रम्a son
पुत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एकम्one
एकम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् पुत्रस्य
अजीजनत्gave birth (to)
अजीजनत्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) (णिच् causative: जनयति)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच्-रूप: ‘gave birth/caused to be born’
क्लेशेनwith suffering
क्लेशेन:
Karaṇa (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootक्लेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
महताgreat
महता:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् क्लेशेन
साध्वीthe virtuous woman
साध्वी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसाध्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पीडिताafflicted
पीडिता:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपीड् (धातु) → पीडित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘afflicted’
वरवर्णिनीof excellent complexion
वरवर्णिनी:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक) + वर्णिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘वरः वर्णः यस्याः’/‘excellent-complexioned’; विशेषणम् साध्व्याः
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)
Visual Art Cues
Scene: A childbirth scene: the queen, exhausted yet dignified, attended by midwives; the newborn son presented; the atmosphere mixes relief with lingering pain.
Characters & Entities
S
Son (unnamed)M
Mother/queenFAQs
Even amid intense suffering, dharmic steadiness endures; life events unfold according to time (kāla) and karma.
None; the verse is narrative, not a tīrtha-māhātmya passage.
None.