Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 16
Devanagari script
सा भुक्त्वा गरलं घोरं न मृता दैवयोगतः । क्लेशमेव परं प्राप मरणादतिदुःसहम्
Transliteration
sā bhuktvā garalaṃ ghoraṃ na mṛtā daivayogataḥ | kleśameva paraṃ prāpa maraṇādatiduḥsaham
Translation
اس نے ہولناک زہر پی لیا، مگر تقدیر کے الٹ پھیر سے وہ مری نہیں؛ بلکہ اسے ایسی شدید اذیت پہنچی جو موت سے بھی بڑھ کر ناقابلِ برداشت تھی۔
Word by Word
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भुक्त्वाhaving consumed
भुक्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootभुज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having eaten/consumed’
गरलम्poison
गरलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगरल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
घोरम्terrible
घोरम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् गरलस्य
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
मृताdied
मृता:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootमृ (धातु) → मृत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘died’ (negated by न)
दैवयोगतःdue to divine providence
दैवयोगतः:
Apādāna/Hetu (Cause/अपादान-हेतु)
TypeNoun
Rootदैव (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; तत्पुरुष: ‘दैवस्य योगः’ = ‘divine dispensation’; पञ्चमी: ‘because of’
क्लेशम्suffering
क्लेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्लेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एवonly/indeed
एव:
Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण/emphasis particle)
परम्great/extreme
परम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् क्लेशस्य
प्रापattained
प्राप:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मरणात्than death/from death
मरणात्:
Apādāna (Comparison/source/अपादान)
TypeNoun
Rootमरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
अतिदुःसहम्utterly unbearable
अतिदुःसहम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय-उपसर्ग) + दुःसह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय/उपपद-समासभाव: ‘अतिशयेन दुःसहः’ = ‘very hard to bear’; विशेषणम् क्लेशस्य
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)
Visual Art Cues
Scene: The queen after consuming poison: pallor, trembling, attendants alarmed; physicians and herbs nearby; a subtle divine/daiva aura indicating she is not fated to die yet.
Characters & Entities
S
Senior queenFAQs
Providence may delay death, but adharma still ripens into suffering; pain can become a karmic instrument for unfolding destiny.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None.