Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4
Devanagari script
कोटीश्वरमिति प्रोक्तं पृथिव्यां नृपनन्दन । स्नापयेत्तं तु यो भक्त्या पूर्णिमायां नृपोत्तम
Transliteration
koṭīśvaramiti proktaṃ pṛthivyāṃ nṛpanandana | snāpayettaṃ tu yo bhaktyā pūrṇimāyāṃ nṛpottama
Translation
زمین پر اسے ‘کوٹیश्वर’ کہا جاتا ہے، اے شہزادے۔ اور اے بہترین بادشاہ، جو کوئی پورنیما کے دن عقیدت سے اُس کا اَبھِشیک/غُسل کرے—
Word by Word
कोटीश्वरम्(the deity/place) Koṭīśvara
कोटीश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकोटीश्वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—कोटि + ईश्वर (षष्ठी-तत्पुरुष/निर्धारणार्थ)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
प्रोक्तम्is called/said
प्रोक्तम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘said/called’
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
नृपनन्दनO son of a king
नृपनन्दन:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृपनन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन; समासः—नृप + नन्दन (षष्ठी-तत्पुरुष)
स्नापयेत्should cause to bathe / should bathe (it)
स्नापयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) (स्नापयति-णिच्)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative)
तम्that (one/it)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-यः (relative pronoun)
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
पूर्णिमायाम्on the full-moon day
पूर्णिमायाम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्णिमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/काल), एकवचन
नृपोत्तमO best of kings
नृपोत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृपोत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन; समासः—नृपः + उत्तमः (कर्मधारय)
Speaker
Mārkaṇḍeya
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Koṭīśvara
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Yudhiṣṭhira
Visual Art Cues
Scene: A riverside Śiva shrine named Koṭīśvara; a kingly pilgrim performs abhiṣeka on a bright full-moon night while sages witness; Revā flows nearby.
Characters & Entities
K
KoṭīśvaraP
PūrṇimāFAQs
Devotional worship timed with sacred lunar days (pūrṇimā) amplifies merit at a mahā-tīrtha.
Koṭīśvara Tīrtha and its presiding Śiva-form, Koṭīśvara.
Snāpana/abhiṣeka—bathing or anointing Koṭīśvara with devotion on Pūrṇimā.