Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

Devanagari script

स्थापितः शङ्करस्तत्र लोकानुग्रहकारणात् । त्रिमूर्तिस्थापितं लिङ्गं स्वर्गमार्गानुमुक्तिदम्

Transliteration

sthāpitaḥ śaṅkarastatra lokānugrahakāraṇāt | trimūrtisthāpitaṃ liṅgaṃ svargamārgānumuktidam

Translation

وہاں لوکوں کے کلیان کے لیے شنکر کی پرتیષ્ઠا کی گئی۔ تریمورتی کے قائم کردہ لِنگ سے سُورگ کے مارگ تک رسائی اور مُکتی حاصل ہوتی ہے۔

Word by Word

• स्थापितः: was established
• स्थापितः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थापित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था/√स्थाप् (धातु) + णिच् + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• शङ्करः: Śaṅkara (Śiva)
• शङ्करः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• लोकानुग्रहकारणात्: because of the cause of favoring the worlds
• लोकानुग्रहकारणात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: लोक + अनुग्रह + कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (लोकानाम् अनुग्रहस्य कारणम्)

• त्रिमूर्तिस्थापितम्: established by the Trimūrti
• त्रिमूर्तिस्थापितम्: Karma (Qualifier of object/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रिमूर्ति + स्थापित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (त्रिमूर्तिभिः स्थापितम्)

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• स्वर्गमार्गानुमुक्तिदम्: granting release along the path to heaven
• स्वर्गमार्गानुमुक्तिदम्: Karma (Qualifier of object/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ग + मार्ग + अनुमुक्ति + द (प्रातिपदिक; √दा (धातु) → द ‘giver’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (स्वर्गमार्गस्य अनुमुक्तिं ददाति इति)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Trimūrti-sthāpita Liṅga (Revā-kṣetra)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: A king (contextual)

Visual Art Cues

Scene: On a sacred riverbank, the Trimūrti (Brahmā, Viṣṇu, Śiva) are shown consecrating a radiant liṅga; devotees gather; Śaṅkara’s presence is invoked as installed ‘for the welfare of worlds’. A path-like beam rises upward symbolizing svarga-mārga and mukti.

Characters & Entities

• Śaṅkara (Śiva)
• Trimūrti
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine installations at tīrthas are portrayed as compassionate provisions for worldly welfare and liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Badarikāśrama/Badaryāśrama is the immediate setting, marked by a revered liṅga and Śaṅkara’s presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, worship/approach to the liṅga; the verse itself emphasizes its salvific efficacy rather than detailing a rite.