Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 19

Devanagari script

मयि सृष्टिर्हि लोकानां रक्षा युष्मास्ववस्थिता । ततो मन्दानिलोद्भूतकमलाकरशोभिना

Transliteration

mayi sṛṣṭirhi lokānāṃ rakṣā yuṣmāsvavasthitā | tato mandānilodbhūtakamalākaraśobhinā

Translation

جہانوں کی تخلیق تو میرے ہی اختیار میں ہے، اور ان کی حفاظت تمہارے اندر قائم ہے۔ لہٰذا—نرم ہوا سے ہلتے ہوئے کنول کے تالاب جیسی درخشاں شان کے ساتھ…

Word by Word

• मयि: in me
• मयि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, एकवचन, सप्तमी (7th/सप्तमी), लिङ्गनिर्देशः न (pronoun; locative singular)

• सृष्टिः: creation
• सृष्टिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सृष्टि (प्रातिपदिक; √सृज्-धातोः क्तिन्-प्रत्ययान्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (1st/प्रथमा)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis/indeed)

• लोकानाम्: of the worlds
• लोकानाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, बहुवचन, षष्ठी (6th/षष्ठी)

• रक्षा: protection
• रक्षा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (1st/प्रथमा)

• युष्मासु: among you / in you
• युष्मासु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, बहुवचन, सप्तमी (7th/सप्तमी), लिङ्गनिर्देशः न (pronoun; locative plural)

• अवस्थिता: is established / rests
• अवस्थिता: Karta (Predicate adjective/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अव-स्था (√स्था धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (1st/प्रथमा); ‘रक्षा’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• ततः: thereupon / from that
• ततः: Desha/Kala-Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb; from there/thereupon)

• मन्दानिलोद्भूतकमलाकरशोभिना: with the beauty of a lotus-bed sprung from a gentle breeze
• मन्दानिलोद्भूतकमलाकरशोभिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: मन्द-अनिल-उद्भूत-कमल-आकर-शोभिन् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (शोभिन्-शब्दः सामान्यतः पुं.), एकवचन, तृतीया (3rd/तृतीया); करण/हेतु-भावे (instrumental/with); समास-विग्रहः: मन्देन अनिलेन उद्भूतानि कमलानि, तेषाम् आकरः, तेन शोभिना

Speaker

Brahmā (continuing; verse appears to run into the next line/verse in the received text)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha sphere (contextual)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A serene cosmic tableau: a gentle breeze ripples a vast lotus-lake; above it, the sense of divine administration—creation with one deity, protection with another—glows as a calm, ordered radiance.

Characters & Entities

• Brahmā
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cosmic order functions through entrusted responsibilities—creation, protection, and governance are dharmically distributed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the verse states a doctrinal principle about cosmic roles.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.