Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 27

Devanagari script

कल्पे कल्पे महादेव त्वामयं पर्युपासते । जगत्त्रयहितार्थाय चरते व्रतमुत्तमम्

Transliteration

kalpe kalpe mahādeva tvāmayaṃ paryupāsate | jagattrayahitārthāya carate vratamuttamam

Translation

اے مہادیو! ہر کَلپ میں یہ تیری بھکتی کے ساتھ تیری پرستش کرتا ہے۔ تینوں لوکوں کی بھلائی کے لیے یہ اعلیٰ ورت کا پالن کرتا ہے۔

Word by Word

• कल्पे: in a kalpa
• कल्पे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• कल्पे: in (each) kalpa
• कल्पे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (पुनरुक्ति: 'kalpe kalpe' = in every kalpa)

• महादेव: O Mahādeva
• महादेव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पर्युपासते: worship/attend upon
• पर्युपासते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि+उप+आस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपदम्

• जगत्त्रयहितार्थाय: for the welfare of the three worlds
• जगत्त्रयहितार्थाय: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान-अर्थ)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक) + हित (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (जगत्त्रयस्य हितस्य अर्थः = हितार्थः; तस्मै)

• चरते: practises/observes
• चरते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• व्रतम्: vow
• व्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

Speaker

Brahmā (contextual) describing the ṛṣi’s recurring devotion

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-khaṇḍa Śaiva tirtha milieu (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya performs unwavering upāsanā to Mahādeva across kalpas—shown as a montage-like scene: the sage in meditation before a liṅga, with a subtle wheel of time (kalpa-cakra) behind, and the three worlds symbolically protected.

Characters & Entities

• Śiva (Mahādeva)
• Mārkaṇḍeya (implied 'ayam')
• Three worlds (trailokya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady worship and vrata-practice, performed for universal welfare, is upheld as a high form of Purāṇic dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate passage is theological rather than topographical, within the Revā Khaṇḍa setting connected to the Narmadā tīrtha-field.

What ritualistic prescription is mentioned?

A general prescription of undertaking an 'uttama vrata' (excellent vow) in devotion to Mahādeva.