Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 25

Devanagari script

ते याच्यमाना देवेश तिष्ठन्तु स्मरणे मम । दुहितेयं विशालाक्षी सर्वः सर्वं विजानते

Transliteration

te yācyamānā deveśa tiṣṭhantu smaraṇe mama | duhiteyaṃ viśālākṣī sarvaḥ sarvaṃ vijānate

Translation

اے دیوتاؤں کے ایشور! جب ان سے التجا کی جائے تو وہ میری یاد میں ٹھہرے رہیں۔ یہ وسیع چشم بیٹی سب کچھ جانتی ہے؛ اور سَروَجْن تو ہر شے کو جانتا ہے۔

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• याच्यमानाः: being requested
• याच्यमानाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: याच् (धातु) + यमान (कृदन्त; कर्मणि वर्तमान)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि वर्तमानकृदन्त (being requested)

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानाम् ईशः)

• तिष्ठन्तु: let (them) remain
• तिष्ठन्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• स्मरणे: in remembrance/memory
• स्मरणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• दुहिता: daughter
• दुहिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इयम्: this (she)
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विशालाक्षी: wide-eyed
• विशालाक्षी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विशाल (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (विशाले अक्षिणी यस्याः सा)

• सर्वः: the all-knowing one / everyone (contextual)
• सर्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• विजानते: knows
• विजानते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि+ज्ञा (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

Speaker

Brahmā (Parameṣṭhin) addressing Śiva (Deveśa)

Visual Art Cues

Scene: A prayerful figure asks Devēśa that the Vedas, though implored, remain in his remembrance; beside him stands a wide-eyed daughter figure (Viśālākṣī), symbolizing insight/omniscience, while the deity’s all-knowing gaze encompasses all.

Characters & Entities

• Brahmā
• Śiva (Deveśa)
• Narmadā (implied as 'daughter', viśālākṣī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembrance (smaraṇa) of the divine and sacred beings is presented as efficacious, while affirming the Lord’s omniscience.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā/Narmadā sacred sphere is implied through the epithet of the 'daughter' (viśālākṣī), central to Revā Khaṇḍa’s river-mahātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed here; the emphasis is on smaraṇa (devotional remembrance).