Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 83

Devanagari script

कपिलां वा सवत्सां च घण्टाभरणभूषिताम् । रूप्यखुरां कांस्यदोहां स्वर्णशृङ्गीं नरेश्वर

Transliteration

kapilāṃ vā savatsāṃ ca ghaṇṭābharaṇabhūṣitām | rūpyakhurāṃ kāṃsyadohāṃ svarṇaśṛṅgīṃ nareśvara

Translation

یا اے نرایشور! بچھڑے سمیت کپِلا (بھوری) گائے، گھنٹیوں اور زیوروں سے آراستہ؛ چاندی چڑھے کھُر، کانسی کا دودھ دوہنے کا برتن، اور سونے سے مڑھے سینگوں والی—دان کرے۔

Word by Word

• कपिलाम्: tawny/brown
• कपिलाम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: कपिल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• वा: or
• वा: सम्बन्ध/विकल्प
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक निपात (disjunctive particle)

• सवत्साम्: with a calf
• सवत्साम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स-वत्स (प्रातिपदिक; स + वत्स)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: सम्बन्ध/समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• घण्टाभरणभूषिताम्: adorned with bell-ornaments
• घण्टाभरणभूषिताम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: घण्टा-आभरण-भूषित (प्रातिपदिक; घण्टा + आभरण + भूषित<√भूष्>)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण

• रूप्यखुराम्: having silver hooves
• रूप्यखुराम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: रूप्य-खुर (प्रातिपदिक; रूप्य + खुर)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• कांस्यदोहाम्: with a bronze milking-vessel
• कांस्यदोहाम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: कांस्य-दोह (प्रातिपदिक; कांस्य + दोह)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• स्वर्णशृङ्गीम्: with golden horns
• स्वर्णशृङ्गीम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ण-शृङ्गिन् (प्रातिपदिक; स्वर्ण + शृङ्गिन्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• नरेश्वर: O lord of men (king)
• नरेश्वर: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: नर-ईश्वर (प्रातिपदिक; नर + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced; vocative “nareśvara” indicates address to a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapilā-go-dāna at Revā-tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nareśvara/Rājā (explicit address)

Visual Art Cues

Scene: A royal donor presents a tawny kapilā cow with calf, richly adorned with bells; silver-plated hooves gleam, a bronze milking pot is displayed, and gold-capped horns shine—set near a river-ghāṭ with priests officiating.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Great gifts offered with reverence and beauty express royal responsibility (kṣātra-dharma) aligned with sacred law.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā (Narmadā) tīrtha observances taught in the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering a kapilā cow with calf, ornamented with bells and auspicious precious-metal adornments.