Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 82

Devanagari script

सवत्सां क्षीरसंयुक्तां श्वेतवस्त्रावलोकिताम् । शबलां पीतवर्णां च धूम्रां वा नीलकर्बुराम्

Transliteration

savatsāṃ kṣīrasaṃyuktāṃ śvetavastrāvalokitām | śabalāṃ pītavarṇāṃ ca dhūmrāṃ vā nīlakarburām

Translation

بچھڑے سمیت، دودھ دینے والی گائے، سفید کپڑے کے ساتھ پیش کی جائے؛ خواہ چتکبری ہو، یا زرد رنگ کی، یا دھوئیں جیسی خاکستری، یا نیلے دھبّوں والی۔

Word by Word

• सवत्साम्: with a calf
• सवत्साम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: स-वत्स (प्रातिपदिक; स + वत्स)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (धेनुम्-विशेषण)

• क्षीरसंयुक्ताम्: accompanied by milk / yielding milk
• क्षीरसंयुक्ताम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: क्षीर-संयुक्त (प्रातिपदिक; क्षीर + संयुक्त<√युज्>)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण

• श्वेतवस्त्रावलोकिताम्: adorned/covered with a white cloth
• श्वेतवस्त्रावलोकिताम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: श्वेत-वस्त्र-अवलोकित (प्रातिपदिक; श्वेत + वस्त्र + अवलोकित<√लोक्>)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण

• शबलाम्: spotted/variegated
• शबलाम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: शबल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• पीतवर्णाम्: yellow-colored
• पीतवर्णाम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पीत-वर्ण (प्रातिपदिक; पीत + वर्ण)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: सम्बन्ध/समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• धूम्राम्: smoky-gray
• धूम्राम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: धूम्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• वा: or
• वा: सम्बन्ध/विकल्प (Disjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक निपात (disjunctive particle)

• नीलकर्बुराम्: blue-speckled
• नीलकर्बुराम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: नील-कर्बुर (प्रातिपदिक; नील + कर्बुर)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Speaker

Skanda (deduced, specifying dāna options)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Go-dāna as part of Revā-tīrtha observance

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājā (contextual)

Visual Art Cues

Scene: Close depiction of the donated cow with calf: milk-filled udder, white cloth draped, and various coat colors shown as acceptable; ritual attendants prepare the offering.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dāna is to be substantial and life-supporting—symbolized by a cow with calf and milk—offered with auspicious presentation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā (Narmadā) tīrtha observances within the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Giving a milk-yielding cow with calf, appropriately adorned (white cloth), with acceptable variations of color.