Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 24

Devanagari script

स्थापयामासतुर्लिङ्गे तौ तदा रामलक्ष्मणौ । प्रभावात्सत्यतपसो रेवातीरे महामती । निष्पापतां तदा वीरौ जग्मतू रामलक्ष्मणौ

Transliteration

sthāpayāmāsaturliṅge tau tadā rāmalakṣmaṇau | prabhāvātsatyatapaso revātīre mahāmatī | niṣpāpatāṃ tadā vīrau jagmatū rāmalakṣmaṇau

Translation

تب رام اور لکشمن نے وہاں شیو لِنگوں کی स्थापना کی۔ اے صاحبِ خرد! ریوا کے کنارے ان کی سچّی تپسیا کے اثر سے وہ دونوں بہادر بھائی گناہوں سے پاک ہو گئے۔

Word by Word

• स्थापयामासतुः: the two installed
• स्थापयामासतुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + णिच् (causative)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन, परस्मैपद; णिजन्त (causative: ‘caused to be established/installed’)

• लिङ्गे: in/at the liṅga
• लिङ्गे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• तौ: those two
• तौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), द्विवचन

• तदा: then
• तदा: Kala (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• रामलक्ष्मणौ: Rāma and Lakṣmaṇa
• रामलक्ष्मणौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक) + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (रामश्च लक्ष्मणश्च)

• प्रभावात्: due to the power
• प्रभावात्: Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

• सत्यतपसः: of true austerity
• सत्यतपसः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; कर्मधारय (सत्यं तपः = true austerity)

• रेवातीरे: on the bank of the Revā
• रेवातीरे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रेवा (प्रातिपदिक) + तीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रेवायाः तीरम्)

• महामती: great-minded
• महामती: Karta/Qualifier (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + मति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महती मतिः यस्य) — विशेषणरूपेण (राघवस्य)

• निष्पापताम्: sinlessness
• निष्पापताम्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: निः (उपसर्ग/अव्यय) + पाप (प्रातिपदिक) + ता (भावप्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; भाववाचक (state of sinlessness)

• तदा: then
• तदा: Kala (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• वीरौ: the two heroes
• वीरौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन

• जग्मतुः: the two went/attained
• जग्मतुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन, परस्मैपद

• रामलक्ष्मणौ: Rāma and Lakṣmaṇa
• रामलक्ष्मणौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक) + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व

Speaker

Narrator (Purāṇic voice addressing a listener as mahāmate)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīra Liṅga-sthāpanā-sthāna (Rāma-Lakṣmaṇa)

Type: kshetra/ghat

Skanda Dialogue

Listener: O wise one (addressed within the narrative)

Visual Art Cues

Scene: Rāma and Lakṣmaṇa install two Śiva-liṅgas on the Revā bank; the river glows, sages witness, and a palpable aura of purification surrounds the brothers as they become niṣpāpa.

Characters & Entities

• Revā (Narmadā)
• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True austerity culminates in worship and consecration: establishing the liṅga and living truthfully leads to purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā-tīra (bank of the Narmadā), sanctified by the tapas of Rāma and Lakṣmaṇa and by liṅga installation.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-sthāpanā/pratiṣṭhā (installation of Śiva-liṅgas) and the practice of satya-tapas (truthful austerity).