Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 64

Devanagari script

सोऽपि पापैर्विनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते । न विषं क्रमते तेषां विचरन्ति यथेच्छया

Transliteration

so'pi pāpairvinirmuktaḥ śivaloke mahīyate | na viṣaṃ kramate teṣāṃ vicaranti yathecchayā

Translation

وہ بھی گناہوں سے پاک ہو کر شِو لوک میں معزز ہوتا ہے۔ زہر ان پر غالب نہیں آتا، اور وہ اپنی مرضی کے مطابق آزادانہ گھومتے پھرتے ہیں۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपातः (also/even)

• पापैः: from sins (by sins as reference)
• पापैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• विनिर्मुक्तः: freed
• विनिर्मुक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि+निर्+मुच् (धातु) → विनिर्मुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• शिवलोके: in Śiva's world
• शिवलोके: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव-लोक (प्रातिपदिक; शिव + लोक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• महीयते: is honored
• महीयते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मह् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is honored/glorified)

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः (negation particle)

• विषम्: poison
• विषम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• क्रमते: approaches/attacks
• क्रमते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्रम् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम्; सर्वनाम

• विचरन्ति: they roam
• विचरन्ति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि+चर् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्

• यथेच्छया: as they please
• यथेच्छया: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा-इच्छा (प्रातिपदिक; यथा + इच्छा)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; तृतीया-एकवचनान्त-रूपेण क्रियाविशेषणम् (adverbial: as they wish)

Speaker

Narrator (continuing the phalaśruti of the Maṇināga tīrtha-ākhyāna)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṇināga

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpottama / Pāṇḍunandana

Visual Art Cues

Scene: A devotee purified by hearing/reading the māhātmya, shown with a radiant aura; a serpent’s poison is rendered harmless (a snake with lowered hood), while above appears Śiva-loka—Śiva’s luminous realm—bestowing honor and protection.

Characters & Entities

• Śiva
• Śivaloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion to Śiva and engagement with tīrtha-māhātmya grants purification and divine protection, culminating in Śiva’s realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Maṇināga Tīrtha, through the stated fruit of hearing/reading its account.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, śravaṇa/pāṭha of the tīrtha-ākhyāna, whose fruits are being described.