Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 28
Devanagari script
वायुवेगेन सम्प्राप्तो यत्र देवो महेश्वरः । आगतं दानवं दृष्ट्वा वृषो वचनमब्रवीत्
Transliteration
vāyuvegena samprāpto yatra devo maheśvaraḥ | āgataṃ dānavaṃ dṛṣṭvā vṛṣo vacanamabravīt
Translation
وہ ہوا کی تیزی سے وہاں پہنچا جہاں دیو مہیشور تھے۔ دانو کو آتے دیکھ کر وِرش (بیل) نے یہ کلمات کہے۔
Word by Word
वायु-वेगेनby the speed of the wind
वायु-वेगेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक) + वेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (वायोः वेगः) — Instrumental singular (means)
सम्प्राप्तःarrived
सम्प्राप्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु) → सम्प्राप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः — past participle ‘having arrived/arrived’
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक-क्रियाविशेषण (स्थानवाचक) — indeclinable adverb ‘where’
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Nominative singular
महेश्वरःMaheśvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; देवस्य विशेषण/अप्पोजिशन — Nominative singular
आगतम्come/arrived
आगतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootआ-गम् (धातु) → आगत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘दानवम्’ इति विशेषणम् — Accusative singular neuter used adjectivally
दानवम्the demon (Dānava)
दानवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Accusative singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) — ‘having seen’
वृषःthe bull (Vṛṣa/Nandin)
वृषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Nominative singular
वचनम्words; a statement
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Accusative singular
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — imperfect 3rd sg ‘said/spoke’
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Revā (Narmadā) kṣetra (contextual)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A wind-swift arrival at Mahādeva’s station; a Dānava approaches; Vṛṣa/Nandin turns alert and speaks, poised to act as protector and conveyance.
Characters & Entities
M
Maheśvara (Śiva)V
Vṛṣa/Vṛṣabha (Nandin/Bull)D
DānavaFAQs
In crisis, the devotee seeks the Lord as the final refuge, and the Lord’s retinue acts swiftly to safeguard the divine mission.
The Revā Khaṇḍa’s sacred geography (Revā/Narmadā) is the overarching frame; this verse does not specify a named tīrtha.
None.