Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

Devanagari script

स्नापयेत्पुत्रकामायाः कांस्यपात्रेण देशिकः । पुत्रं सा लभते नारी वीर्यवन्तं गुणान्वितम्

Transliteration

snāpayetputrakāmāyāḥ kāṃsyapātreṇa deśikaḥ | putraṃ sā labhate nārī vīryavantaṃ guṇānvitam

Translation

جو عورت بیٹے کی خواہش رکھتی ہو، اس کے لیے دیِشک آچارْیہ کانسے کے برتن سے اسنان کی رسم کرائے؛ وہ ناری گُناں سے آراستہ، قوت والا پُتر پاتی ہے۔

Word by Word

• स्नापयेत्: should cause to bathe / should bathe (someone)
• स्नापयेत्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) + णिच् (प्रेरणार्थक)
• Form: लकारः विधिलिङ् (Optative/Potential), पुरुषः प्रथम (3rd), वचनम् एकवचन (Singular), परस्मैपदम्; णिजन्त-प्रयोगः (Causative)

• पुत्रकामायाः: of the woman desiring a son
• पुत्रकामायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुत्रकाम (प्रातिपदिक) = पुत्र + काम (समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (putra-kāmā = one desiring a son)

• कांस्यपात्रेण: with a bronze vessel
• कांस्यपात्रेण: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कांस्यपात्र (प्रातिपदिक) = कांस्य + पात्र (समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; कर्मधारयः (kāṃsya-pātra = bronze vessel)

• देशिकः: the teacher/priest (officiant)
• देशिकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देशिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• पुत्रम्: a son
• पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• लभते: obtains
• लभते: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लकारः लट् (Present), पुरुषः प्रथम (3rd), वचनम् एकवचन, आत्मनेपदम्

• नारी: the woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• वीर्यवन्तम्: vigorous, potent
• वीर्यवन्तम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वीर्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'पुत्रम्')

• गुणान्वितम्: endowed with virtues
• गुणान्वितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुणान्वित (प्रातिपदिक) = गुण + अन्वित (कृदन्त-आधारित)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (guṇa-anvita = endowed with qualities); विशेषणम् (qualifying 'पुत्रम्')

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mātṛtīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa) / Bhārata addressee in the section

Visual Art Cues

Scene: A deśika performs a sanctified bathing/abhiṣeka for a putrakāmyā woman at a riverine tīrtha; bronze vessel pours consecrated water; attendants hold lamps and flowers; Revā’s waters shimmer behind.

Characters & Entities

• Deśika (officiant)
• Snāpana
• Kāṃsya-pātra (bronze vessel)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faith expressed through prescribed ritual at a tīrtha is portrayed as capable of transforming personal suffering into blessing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Mātṛtīrtha context within Revā Khaṇḍa Adhyāya 66.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāpana performed by a deśika for putra-kāmanā, specifically using a kāṃsya (bronze) vessel.