Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तस्य स्युर्मातरः प्रीताः प्रीतोऽयं वृषवाहनः । वन्ध्याया मृतवत्साया अपुत्राया युधिष्ठिर

Transliteration

tasya syurmātaraḥ prītāḥ prīto'yaṃ vṛṣavāhanaḥ | vandhyāyā mṛtavatsāyā aputrāyā yudhiṣṭhira

Translation

اس پر ماتائیں (ماتریاں) خوش ہوتی ہیں، اور یہ وِرشبھ دھوج دھاری پروردگار (شیو) بھی راضی ہوتا ہے۔ اے یدھشٹھِر، بانجھ عورت کے لیے، جس کے بچے مر گئے ہوں اس کے لیے، یا جس کے ہاں بیٹا نہ ہو—

Word by Word

• तस्य: of him/of that person
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे (m./n.), षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचनम् (singular)

• स्युः: would be/may become
• स्युः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम् (plural)

• मातरः: the Mothers (Mātṛs)
• मातरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम् (feminine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचनम् (plural)

• प्रीताः: pleased
• प्रीताः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रीत (कृदन्त; प्री धातु)
• Form: भूतकृदन्तः (past participle), स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (agreeing with मातरः)

• प्रीतः: pleased
• प्रीतः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रीत (कृदन्त; प्री धातु)
• Form: भूतकृदन्तः, पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (masculine), प्रथमा (Nominative), एकवचनम् (singular)

• वृषवाहनः: the bull-bannered/bull-mounted one (Śiva)
• वृषवाहनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृष (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (masculine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचनम् (singular)

• वन्ध्यायाः: of a barren woman
• वन्ध्यायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वन्ध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम् (feminine), षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचनम् (singular)

• मृतवत्सायाः: of one whose child has died
• मृतवत्सायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मृत (प्रातिपदिक) + वत्सा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, षष्ठी, एकवचनम्; ‘वन्ध्यायाः’ इत्यस्य विशेषण-समुच्चयः (coordinated genitives)

• अपुत्रायाः: of a sonless woman
• अपुत्रायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अपुत्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, षष्ठी, एकवचनम्

• युधिष्ठिर: O Yudhiṣṭhira
• युधिष्ठिर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, सम्बोधन (Vocative), एकवचनम्

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya consoles Yudhiṣṭhira: the Mātṛs and Śiva are pleased by the worship; women seeking children approach the shrine/ghat with offerings, hope replacing sorrow.

Characters & Entities

• Mātṛs (Divine Mothers)
• Vṛṣavāhana (Śiva)
• Yudhiṣṭhira

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When the Mātṛs are worshipped properly at a sacred place, both Śakti and Śiva bestow tangible welfare on devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Mātṛ-associated tīrtha described in Adhyāya 66 of the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse highlights the fruit (phala) of Mātṛ worship—especially for those suffering childlessness or loss—continuing the Navamī-vrata context.