Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

यत्किंचिद्दीयते तत्र अक्षयं पाण्डुनन्दन । सर्वतीर्थमयं तीर्थ निर्मितं शिखिना नृप

Transliteration

yatkiṃciddīyate tatra akṣayaṃ pāṇḍunandana | sarvatīrthamayaṃ tīrtha nirmitaṃ śikhinā nṛpa

Translation

اے پاندو نندن! وہاں جو کچھ بھی دیا جاتا ہے وہ اَکشیہ، یعنی لازوال ہو جاتا ہے۔ اے راجا! وہ تیرتھ سب تیرتھوں کے جوہر سے بنا ہے، شِکھِن (کمار/سکند) نے اسے قائم کیا۔

Word by Word

• यत्: whatever
• यत्: Karman (Object, with dīyate)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — ‘whatever’ (correlative)

• किंचित्: anything
• किंचित्: Karman (Object, apposition to yat)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — अनिश्चितार्थक सर्वनाम

• दीयते: is given
• दीयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद, कर्मणि-प्रयोग (passive) — ‘is given’

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb: there)

• अक्षयम्: imperishable, inexhaustible
• अक्षयम्: Karman-vishesana (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन — कर्म-विशेषणम् (yat kiṃcit)

• पाण्डुनन्दन: O son of Pāṇḍu
• पाण्डुनन्दन: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: पाण्डु + नन्दन (प्रातिपदिक); ‘पाण्डोः नन्दनः’
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• सर्वतीर्थमयम्: composed of all sacred fords
• सर्वतीर्थमयम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + तीर्थ + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — विशेषणम् तीर्थम्; ‘consisting of all tīrthas’

• तीर्थम्: the sacred place (tīrtha)
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — कर्तृपद

• निर्मितम्: constructed
• निर्मितम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: नि + मि (धातु) → निर्मित (कृदन्त/क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — विशेषणम् तीर्थम्; ‘made/constructed’

• शिखिना: by Śikhin (Kārttikeya)
• शिखिना: Kartr-karana (Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: शिखिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन — ‘by Śikhin (Kārttikeya)’

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Unspecified in snippet (addressing a Pāṇḍava and also 'nṛpa')

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kumāreśvara tīrtha (sarvatīrthamaya)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pāṇḍunandana (also addressed as nṛpa/king)

Visual Art Cues

Scene: Skanda (Śikhin) is envisioned consecrating a tīrtha: spear in hand, youthful warrior-god near a riverbank shrine; pilgrims offer gifts into the hands of brāhmaṇas; a radiant aura suggests ‘all-tīrtha essence’.

Characters & Entities

• Śikhin (Kumāra/Skanda)
• Pāṇḍunandana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity at an empowered tīrtha becomes akṣaya (imperishable), showing how sacred place amplifies dharmic acts.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Revā Khaṇḍa tīrtha said to be established by Śikhin (Skanda), described as 'sarvatīrthamaya'.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna (giving/charity) at the tīrtha, with the promise of akṣaya merit.