Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 38

Devanagari script

प्लावयन्ती विराजन्ती तेन रेवा इति स्मृता । भार्यापुत्रसुदुःखाढ्यान्नराञ्छापैः समावृतान्

Transliteration

plāvayantī virājantī tena revā iti smṛtā | bhāryāputrasuduḥkhāḍhyānnarāñchāpaiḥ samāvṛtān

Translation

چونکہ وہ (جیووں کو) پار اتارتی ہے اور خود درخشاں رہتی ہے، اس لیے وہ ‘ریوا’ کے نام سے یاد کی جاتی ہے۔ وہ اُن انسانوں کی دستگیری کرتی ہے جو لعنتوں میں گھرے ہوں اور بیوی اور اولاد کے سخت غموں کے بوجھ تلے دبے ہوں۔

Word by Word

• प्लावयन्ती: flooding, causing to overflow
• प्लावयन्ती: Karta (Subject-participle)
• Type: Verb
• Root: प्लु (धातु) → प्लावयत् (कृदन्त-प्रातिपदिक, णिच् causative)
• Form: वर्तमानकालिक शतृ-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; णिच्—‘causing to float/flooding’

• विराजन्ती: shining, resplendent
• विराजन्ती: Karta (Subject-participle)
• Type: Verb
• Root: वि + राज् (धातु) → विराजत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकालिक शतृ-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तेन: therefore, by that
• तेन: Hetu (Reason)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-एकवचनस्य अव्ययवत् प्रयोगः; हेत्वर्थे ‘therefore/for that reason’

• रेवा: Revā (Narmadā)
• रेवा: Pratijna/Predicate nominative
• Type: Noun
• Root: रेवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)

• इति: thus, as
• इति: Vacana-paryavasana (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उद्धरण/quotative particle)

• स्मृता: is remembered/called
• स्मृता: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकालिक क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि—‘is remembered/called’

• भार्यापुत्रसुदुःखाढ्यान्: men filled with intense sorrow regarding wife and son
• भार्यापुत्रसुदुःखाढ्यान्: Visheshana (Qualifier of नरान्)
• Type: Adjective
• Root: भार्या + पुत्र + सु-दुःख + आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (भार्यापुत्रसम्बन्धि सुदुःखं यस्य/येषां ते; आढ्य = full of)

• नरान्: men
• नरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन

• छापैः: by curses
• छापैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: छाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुं, तृतीया (करण), बहुवचन; अर्थः—‘curses/marks’ (context: शाप)

• समावृतान्: surrounded, enveloped
• समावृतान्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आवृ (धातु) → समावृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकालिक क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (of नरान्)

Speaker

Skanda (deduced from Revā Khaṇḍa narrative style within Skanda Purāṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Revā appears as a luminous river-devi extending protection to sorrowing men and women; shadowy curse-symbols dissolve as her shining waters carry them across.

Characters & Entities

• Revā (Narmadā)
• Curses (Śāpa)
• Householder suffering

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Revā is praised as a deliverer—she carries beings beyond distress, including karmic afflictions like curses and intense household suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā/Narmadā as a tīrtha granting upliftment from worldly pain and misfortune.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the verse implies seeking refuge at the river (snāna, darśana, and stuti are typical tīrtha practices).