Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

Devanagari script

तिलमिश्रेण तोयेन तर्पयेत्पितृदेवताः । द्वादशाब्दे भवेत्प्रीतिस्तत्र तीर्थे महीपते

Transliteration

tilamiśreṇa toyena tarpayetpitṛdevatāḥ | dvādaśābde bhavetprītistatra tīrthe mahīpate

Translation

اے مہاراج! اس تیرتھ میں تل ملے پانی سے پِتر دیوتاؤں کو ترپن کرنا چاہیے۔ اس عمل سے پِتر بارہ برس تک راضی رہتے ہیں۔

Word by Word

• तिलमिश्रेण: mixed with sesame
• तिलमिश्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: तिल-मिश्र (प्रातिपदिक; तिल + मिश्र)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; तृतीया-सम्बन्धः; (तिलैः मिश्रः)

• तोयेन: with water
• तोयेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• तर्पयेत्: should satisfy/offer libations to
• तर्पयेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तृप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense not marked here (simple)

• पितृदेवताः: the Pitṛ-deities (manes)
• पितृदेवताः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ-देवता (प्रातिपदिक; पितृ + देवता)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन; कर्मधारयः (पितर एव देवताः)

• द्वादशाब्दे: in twelve years / at the twelve-year (period)
• द्वादशाब्दे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वादश-अब्द (प्रातिपदिक; द्वादश + अब्द)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (द्वादश अब्दाः यस्मिन् काले)

• भवेत्: would be/arises
• भवेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• प्रीतिः: satisfaction/pleasure
• प्रीतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (locative adverb)

• तीर्थे: at the sacred ford/place
• तीर्थे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• महीपते: O king
• महीपते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मही-पति (प्रातिपदिक; मही + पति)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महीयाः पतिः)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic speaker within Revā Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (Narmadā)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: māhīpati (king)

Visual Art Cues

Scene: A king at a river ford, guided by a priest, offering sesame-mixed water with cupped hands; subtle presence of Pitṛs receiving the offering in a luminous, ancestral realm.

Characters & Entities

• Pitṛs
• Mahīpati (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ancestral gratitude is dharma: simple offerings done at a praised tīrtha yield long-lasting spiritual benefit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Revā (Narmadā) tīrtha in the Revā Khaṇḍa; the verse emphasizes its special efficacy for Pitṛ rites.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pitṛ-tarpaṇa using water mixed with sesame (tila).