Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 16

Devanagari script

राष्ट्रे तस्य रिपुर्नास्ति न व्याधिर्न च तस्कराः । न चाधर्मोऽभवत्तत्र धर्म एव हि सर्वदा

Transliteration

rāṣṭre tasya ripurnāsti na vyādhirna ca taskarāḥ | na cādharmo'bhavattatra dharma eva hi sarvadā

Translation

اس کی سلطنت میں نہ کوئی دشمن تھا، نہ بیماری، نہ چور؛ وہاں اَدھرم پیدا ہی نہ ہوا—ہمیشہ دھرم ہی غالب رہا۔

Word by Word

• राष्ट्रे: in the kingdom
• राष्ट्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राष्ट्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन

• रिपुः: enemy
• रिपुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रिपु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• अस्ति: exists
• अस्ति: Kriya (Existence/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन

• न: no/not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• व्याधिः: disease
• व्याधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्याधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• न: nor
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• तस्कराः: thieves
• तस्कराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तस्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• अधर्मः: unrighteousness
• अधर्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अधर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• अभवत्: arose/was
• अभवत्: Kriya (Becoming/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect/past); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• धर्मः: righteousness
• धर्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (particle of emphasis: ‘only/indeed’)

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/निपात (particle: ‘for/indeed’)

• सर्वदा: always
• सर्वदा: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time: ‘always’)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: देवशिला

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: उत्तानपाद

Visual Art Cues

Scene: समृद्ध, शांत राज्य: रोगी नहीं, चोर नहीं; प्रजा निश्चिन्त; खेत-खलिहान, बाजार, मंदिर—सबमें धर्म का वातावरण

Characters & Entities

• Vīrasena
• Rāṣṭra
• Dharma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When rājadharma is upheld, society reflects dharma through safety, health, and moral stability.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse describes the dharmic condition of Vīrasena’s realm within the Devaśilā narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a description of dharmic governance and its fruits.