Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 15

Devanagari script

प्रक्षिप्य तानि चास्थीनि यत्र दीर्घतपा ययौ । सकुटुम्बो विमानस्थः स्वर्गतस्त्वं तथा कुरु

Transliteration

prakṣipya tāni cāsthīni yatra dīrghatapā yayau | sakuṭumbo vimānasthaḥ svargatastvaṃ tathā kuru

Translation

ان ہڈیوں کو اُس مقام میں ڈال دو جہاں دیرغ تپا گیا تھا۔ پھر تم بھی اپنے خاندان سمیت، دیوی وِمان پر سوار ہو کر، سوَرگ کو پہنچو گے—یوں ہی کرو۔

Word by Word

• प्रक्षिप्य: having cast/placed
• प्रक्षिप्य: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: प्र + क्षिप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया (having thrown)

• तानि: those
• तानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha/Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• अस्थीनि: bones
• अस्थीनि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्थि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)

• दीर्घतपाः: the long-penanced ascetic
• दीर्घतपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दीर्घतपस् (प्रातिपदिक: दीर्घ + तपस्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• ययौ: went
• ययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सकुटुम्बः: with (your) family
• सकुटुम्बः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सकुटुम्ब (प्रातिपदिक: स + कुटुम्ब)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (त्वम् इत्यस्य)

• विमानस्थः: standing in an aerial car
• विमानस्थः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विमानस्थ (प्रातिपदिक: विमान + स्थ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (त्वम् इत्यस्य)

• स्वर्गतः: gone to heaven
• स्वर्गतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्गत (प्रातिपदिक: स्वर्ग + त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (त्वम् इत्यस्य)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• तथा: thus
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (thus, in that manner)

• कुरु: do
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Īśvara (Śiva) (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dīrghatapā-gamana-sthāna (within Śūlabheda/Revā-taṭa)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Nareśvara (king/devotee)

Visual Art Cues

Scene: A solemn riverside rite: the devotee casts bones into Revā at the sanctified spot linked to Dīrghatapā; a celestial vimāna appears symbolically above, indicating promised svarga ascent for the family.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Dīrghatapā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Proper funerary rites performed at sanctified places are taught as pathways to purification and auspicious posthumous destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A sacred spot connected with Dīrghatapā within the Śūlabheda/Revā Khaṇḍa setting (exact micro-toponym not specified in the verse).

What ritualistic prescription is mentioned?

Asthi-visarjana: immersing the bones/relics at the indicated holy place.