Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 14

Devanagari script

वेदाध्ययनसम्पन्नो ब्रह्मचारी गुणान्वितः । योगाभ्यासरतो नित्यं कन्दमूलफलाशनः

Transliteration

vedādhyayanasampanno brahmacārī guṇānvitaḥ | yogābhyāsarato nityaṃ kandamūlaphalāśanaḥ

Translation

وہ ویدوں کے مطالعے میں کامل، برہماچاری اور اوصافِ حمیدہ سے آراستہ تھا؛ ہمیشہ یوگ کے ریاضت میں مشغول رہتا اور کَند، جڑیں اور پھل ہی غذا بناتا تھا۔

Word by Word

• वेदाध्ययनसम्पन्नः: accomplished in Vedic study
• वेदाध्ययनसम्पन्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + अध्ययन (प्रातिपदिक) + सम्पन्न (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—वेदाध्ययनसम्पन्नः = वेदाध्ययनेन सम्पन्नः (तृतीया-तत्पुरुष)

• ब्रह्मचारी: a celibate student (brahmacārin)
• ब्रह्मचारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मचारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• गुणान्वितः: endowed with virtues
• गुणान्वितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गुण (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—गुणान्वितः = गुणैः अन्वितः (तृतीया-तत्पुरुष)

• योगाभ्यासरतः: engaged in the practice of yoga
• योगाभ्यासरतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: योग (प्रातिपदिक) + अभ्यास (प्रातिपदिक) + रत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—योगाभ्यासरतः = योगाभ्यासे रतः (सप्तमी-तत्पुरुष)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)

• कन्दमूलफलाशनः: one who eats roots, tubers, and fruits
• कन्दमूलफलाशनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्द (प्रातिपदिक) + मूल (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + आशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कन्दमूलफलाशनः = कन्दमूलफलानि आशनं यस्य/कन्दमूलफलैः आशनः (उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्राय)

Speaker

Īśvara (Śiva) (deduced from immediate narrative context in Revā Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) corridor (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A youthful ascetic (muni-putra) in a forest āśrama setting: matted hair, deer-skin or simple bark garment, seated in meditation with a palm-leaf manuscript nearby; sparse meal of fruits and roots; distant river/foothills suggesting the Revā landscape.

Characters & Entities

• Ṛkṣaśṛṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity of conduct (brahmacarya), steady study, and yogic practice are presented as the pillars of ascetic excellence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Implicitly the Mandāraka forest-āśrama sphere of Revā Khaṇḍa, where such disciplined life unfolds.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; a sāttvic ascetic regimen is described (yoga practice and simple forest diet).