Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 40

Devanagari script

जग्मुस्ते त्वरिताः सर्वे यत्र सा समदृश्यत । त्रिभिश्चतुर्भिश्च तथा योजनैर्दशभिः पुनः

Transliteration

jagmuste tvaritāḥ sarve yatra sā samadṛśyata | tribhiścaturbhiśca tathā yojanairdaśabhiḥ punaḥ

Translation

سب تیزی سے اس جگہ پہنچے جہاں وہ دکھائی دی تھی؛ مگر پھر وہ تین، چار اور پھر دس یوجن کے فاصلے پر دوبارہ ظاہر ہوئی۔

Word by Word

• जग्मुः: went
• जग्मुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; सर्वनाम

• त्वरिताः: hastened/quick
• त्वरिताः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: त्वरित (प्रातिपदिक); √त्वर् (धातु) से निष्पन्न
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; विशेषण

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (relative adverb: where)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• समदृश्यत: was seen/appeared
• समदृश्यत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+दृश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (दृश्यते)

• त्रिभिः: by three (yojanas)
• त्रिभिः: Karana (Measure/करण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण

• चतुर्भिः: by four (yojanas)
• चतुर्भिः: Karana (Measure/करण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकार/समुच्चयवाचक अव्यय (thus/likewise)

• योजनैः: by yojanas
• योजनैः: Karana (Measure/करण)
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन

• दशभिः: by ten
• दशभिः: Karana (Measure/करण)
• Type: Adjective
• Root: दश (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्तिवाचक अव्यय (again)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha-zone (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A kinetic sequence: the host rushes to where she appears, only for her to manifest again farther—three, four, then ten yojanas—turning the landscape into a moving stage.

Characters & Entities

• the maiden (kanyā)
• Devas
• Asuras

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Craving creates ceaseless movement but no arrival; distance multiplies as attachment deepens.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.