Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23

Devanagari script

केचित्सभां प्रकुर्वन्ति केचिद्द्रव्यार्जने रताः । परोक्षवादं कुर्वन्ति केऽपि हिंसारताः सदा

Transliteration

kecitsabhāṃ prakurvanti keciddravyārjane ratāḥ | parokṣavādaṃ kurvanti ke'pi hiṃsāratāḥ sadā

Translation

کچھ لوگ مجلسوں اور جھگڑوں میں مگن ہو جاتے ہیں، کچھ مال کمانے میں دل لگاتے ہیں۔ کچھ پسِ پشت بدگوئی کرتے ہیں، اور کچھ ہمیشہ تشدد و ہنسا میں رچے بسے رہتے ہیں۔

Word by Word

• केचित्: some (people)
• केचित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अनिश्चितवाचक

• सभाम्: an assembly/council
• सभाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• प्रकुर्वन्ति: organize/arrange
• प्रकुर्वन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र√कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• केचित्: some (people)
• केचित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अनिश्चितवाचक

• द्रव्यार्जने: in acquiring wealth
• द्रव्यार्जने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्रव्य (प्रातिपदिक) + अर्जन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्रव्यस्य अर्जनम्)

• रताः: engaged/attached
• रताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रत (प्रातिपदिक; √रम् धातोः क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (past participle used adjectivally)

• परोक्षवादम्: backbiting/indirect talk
• परोक्षवादम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: परोक्ष (प्रातिपदिक) + वाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समास (परोक्षः वादः)

• कुर्वन्ति: do
• कुर्वन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• के: some
• के: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अनिश्चितवाचक (context: 'some')

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha/Avadharana (सम्बन्ध/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (Particle)

• हिंसारताः: devoted to violence
• हिंसारताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हिंसा (प्रातिपदिक) + रत (प्रातिपदिक; √रम् धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (हिंसायां रताः)

• सदा: always
• सदा: Kala (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय (Adverb of time)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya Khaṇḍa narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (general)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Four vignettes around a sacred riverbank: (1) men arguing in an assembly, (2) a figure counting coins, (3) whispering slanderers, (4) a violent attacker—contrasted with a quiet pilgrim facing the river in prayer.

Characters & Entities

• Parokṣavāda (slander)
• Hiṃsā (violence)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Social agitation, greed, slander, and violence are moral obstacles that divert a person from tīrtha-oriented, dharmic living.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly, the Revā Khaṇḍa tīrtha is being praised by showing how people get diverted from reaching or staying in its holy sphere.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse functions as ethical diagnosis rather than ritual instruction.