Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 70

Devanagari script

पतितोऽधोमुखो भूत्वा ततः शूलेन भेदितः । पुनश्च देवदेवेन शूलेन द्विदलीकृतः

Transliteration

patito'dhomukho bhūtvā tataḥ śūlena bheditaḥ | punaśca devadevena śūlena dvidalīkṛtaḥ

Translation

وہ اوندھے منہ گِر پڑا؛ پھر ترشول سے چھیدا گیا۔ اور دوبارہ دیوتاؤں کے دیوتا نے ترشول سے اسے دو ٹکڑوں میں چیر دیا۔

Word by Word

• पतितः: fallen
• पतितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पत् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Past participle, masc. nom. sg.

• अधोमुखः: face-down
• अधोमुखः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अधस् + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः (कर्मधारय): अधः (अधो-) + मुखः — Masc. nom. sg.

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (गेरुण्ड) — Absolutive (having become)

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रमवाचक — Then

• शूलेन: with a spear/trident
• शूलेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन — Instrumental, Singular

• भेदितः: pierced, split
• भेदितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भिद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Past participle, masc. nom. sg.

• पुनः: again
• पुनः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय, पुनरावृत्तिवाचक (adverb) — Again

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय — Conjunction

• देवदेवेन: by the god of gods
• देवदेवेन: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः (षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थे): ‘देवानां देवः’ — Instrumental, Singular

• शूलेन: with the spear/trident
• शूलेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शूल (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन — Instrumental, Singular

• द्विदलीकृतः: split into two
• द्विदलीकृतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: द्वि + दलि + कृत (प्रातिपदिक); कृत = √कृ (धातु) क्त
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः (तत्पुरुष): ‘द्विधा दलीकृतः’ — Past participle, masc. nom. sg.

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; specific speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/śrotṛs (contextual)

Visual Art Cues

Scene: The demon falls face-down; the deity drives the trident through him and then cleaves him into two—an iconic, symmetrical composition with the trident as the central axis.

Characters & Entities

• Śiva (Devadeva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine justice is decisive: the Lord’s power cuts through arrogance and restores cosmic balance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse belongs to the Revā-khaṇḍa milieu connected with the sanctity of the Revā (Narmadā) region, but it does not name a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated in this verse.